@izci@

Büyüme hormonu eksikliğine dikkat
Çocukların boyu doğumdan itibaren ergenliğe kadar her yıl en az 5cm uzuyor. Çocuğunuzun yıllık boy uzaması 5cm.’nin altındaysa büyüme hormonu eksikliğiyle karşı karşıya olabilirsiniz…




Bebeklikten ergenlik çağı sonuna kadar, boy uzamasında önemli rol oynayan büyüme hormonu eksikliğinin tedavisi anne- babalar tarafından yeterince bilinmiyor. Tüm anne babalar gelişme çağındaki çocukların boylarının uzamasını yakından takip ederler. Ancak zaman zaman boy artışındaki durma, anne babalar tarafından dikkate alınmayarak, çocuğun normal boya ulaşması konusunda yapılabilecekler için zaman kaybedilebiliyor. Büyüme hormonu tedavisiyle, çocukların kemik yaşları el verdiğince, boylarının uzamasını sağlayan tedavi yöntemleriyle bu sorunun üstesinden gelinebiliyor. Bebeklikten itibaren ergenlik çağı sonuna kadar boy uzama hızında gerileme fark edilen çocukların, gerekli hormon testlerine tabi tutulmasından ve kemiklerin halen gelişmeye açık olduğunun tespit edilmesinden sonra Pediyatrik Endokrinoloji Uzmanı ve Hekimlerin kontrolünde tedaviye bağlanabiliyor.





Nasıl büyüyoruz?

Sağlıklı olduğunuzun dolaylı bir işareti de doğru bir hızla büyüdüğünüzün tespit edilmesidir. Büyümenin üç farklı dönemi vardır:
1- Çok hızlı büyüme dönemi, doğumdan yürümeye başladığınız ana kadar.
2- Düzenli büyüme (her yıl belirli oranda azalan), yürümeye başladığınız an ile tam bir yetişkin olmaya başladığınız zamana kadar ki dönem (ergenlik dönemi).
3- Hızlı büyüme, ergenlik çağından büyümenin sona ereceği ana kadar süren dönemdir.
Bütün çocukların boylarının düzenli olarak ölçülmesi şarttır, böylece yavaş büyüme hemen fark edilir.


Niçin bazı insanlarda BH eksikliği olur?

Bazı hastalıklar ve koşullar normal büyümeyi engeller. Düzgün büyüme için sağlıklı ve mutlu olmak, doğru beslenmek ve normal bir hormon dengesine sahip olmak gerekir. Saydıklarımızın herhangi birinde problem olursa yetersiz büyüme görülür. Eğer bir sorun yüzünden ortaya çıkmamışsa o zaman gerekli testleri yaptırmak için hastaneye gitmeniz gerekir. Bu testler büyüme hormonunun yeterli olup olmadığının kontrol edilmesinde doktora yardımcı olur. Buna göre tedavi uygulanır. Eğer size BH’nuzun yetersiz olduğu söylenirse, bunun nedenini doktorunuz açıklayabilir. En sık rastlanan nedenler şunlardır:
• Bedeniniz yeterli miktarda veya hiç BH üretmiyordur.
• Sizin ürettiğiniz BH düzgün kullanılmıyordur.

Anne babalar nasıl fark edebilir?

Yaşıtları arasında normal hızda boyu uzamakta olan bir çocuğun daha sonra sınıfının kısa boyluları arasına gerilemesi, bir yıl boyunca büyümeyen ayak numarası, bir yıl boyunca değişmeyen elbise bedeni ve kısalmayan pantalon boyları anne babaların büyüme hormonu eksikliğinden şüphelenmeleri için belirtiler olarak görülüyor. Boy kısalığının psiko- sosyal nedenler veya beslenme bozukluğu ile de bağlantısı olabiliyor. Ancak durumun, büyüme hormonu eksikliği ile bağlantısı olup olmadığı hormon testleriyle tespit edilmesi en uygun yaklaşım tarzıdır.













Büyüme hormonu hakkında

Büyüme hormonu bedenimizdeki kimyasal bir maddedir ve genellikle de kısaca BH olarak adlandırılır. Bizim düzgün bir biçimde büyümemize yardım eder. Bedenimizdeki kasları ve yağ tabakasını kontrol eder, miktarını belirler. Aynı zamanda, taşıdığımız enerji ve kendimizi nasıl hissettiğimizle de çok ilgisi vardır.
Bedenimizin içerisinde endokrin sistemini oluşturan bir grup salgı bezi vardır. Bedenimizin normal bir biçimde çalışması için bu salgı bezleri birlikte çalışır ve vücudumuzun değişik bölümlerinin nasıl çalışacağını gösteren çok sayıda, hormon ve değişik kimyasal maddeler üretir. Ana salgı bezi olan hipofiz BH’nu üretir ve sonra da bunu kan dolaşımına salar, böylece bütün bedenimizi dolaşmış olur. BH kimyasal bir mesaj taşıyıcıdır ve bedenimize büyümesini söyler. BH’nun büyük miktarı gündüz vaktinden ziyade, gece uykudayken salgılanır.





Kız çocuklarında erken teşhis önemli!

Uzmanlar, özellikle kız çocuklarının büyük bölümünün ilk adetleriyle birlikte boylarındaki uzamanın yavaşlaması ve kemiklerinin büyümeye kapalı hale gelmesi nedeniyle, erken yaşta sorunun tespit edilmesi gerektiğini belirtiyor. İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Büyüme-Gelişme ve Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Hülya Günöz, konuyla ilgili şunları söylüyor: “Yaşıtları arasında normal hızda boyu uzamakta olan bir çocuğun daha sonra sınıfının kısa boyluları arasına gerilemesi, bir yıl boyunca büyümeyen ayak numarası, değişmeyen elbise bedeni ve kısalmayan pantolon boyları anne-babaların büyüme hormonu eksikliğinden şüphelenmeleri için yeterli belirtiler olarak görülmeli, konu ile ilgili bir merkeze başvurulmalıdır. Gerekli testler yapıldıktan sonra büyüme geriliği ortaya ç›karsa ve çocuğun kemik yaşı da elveriyorsa hemen ilaç tedavisine başlanmalıdır.”

Tedavilerde yüksek başarı

Büyüme hormonu tedavisi alanında yapılan araştırmalar ve dünya genelinde rekombinant somatropin etken maddeli ilaçla, büyüme hormonu tedavisi gören 43.000 hastanın kayıtları üzerinde değerlendirilerek hazırlanan ve en geniş veri kaynaklarından biri olan KIGS’den elde edilen verilere göre, bu ilacın boy uzaması üzerindeki etkileri doğrulanıyor. Ayrıca KIGS çalışmasının ortaya koyduğu verilere göre tedavisi başlayan çocukların durumları incelenerek, tedavi görecekleri süre içinde 4 yıla kadar, cm olarak ne kadar boy atabilecekleri belirlenebiliyor.

Kullanım kolaylığı sağlıyor

Büyüme hormonu etki edebilmesi için genellikle doğrudan enjeksiyonla hastalara veriliyor. Çocukların kendilerinin de kolayca ve acısız bir şekilde uygulayabildikleri enjeksiyon kalemleri son yıllarda hastaların yaşam kalitesi açısından da önemli gelişme sağlıyor.

Prof. Dr. Hülya Günöz
İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi
Çocuk Endokrinolojisi Ana Bilim Dalı Başkanı

@izci@

Gelişme geriliğinin sebepleri

Boy kısalığı, topluma ve anne-baba boyuna göre hesaplanan bazı oranlara göre; yüzde 3'lük dilimin altında olma durumudur.

Genelde altta yatan hormonal bir sorun çıkma olasılığı yüzde 10'dan azdır.

* Boy uzaması kızlarda ortalama olarak 11.5 yaşında maksimum hızına ulaşır (yılda ortalama 8.3 cm) ve genelde iskeletin son halini alması ile 16 yaşında durur.

* Erkeklerde maksimum hız kızlardan daha geç olarak 13.5 yaş civarında başlar (yılda 9.5 cm) ve ortalama 18 yaşında durur. Genetik yapıya, alınan ilaçlara ve eşlik eden bazı hastalıklara bağlı olarak, boy uzamasının daha erken sonlanması veya daha geç dönemlere de devam etmesi gözlenebilir.

* İlk adet toplumsal ve ailesel olarak farklı olmakla birlikte, genelde 9-16 yaş arası gözlenir. Genelde ilk adet, maksimum boy uzamasının gözlendiği yıldan bir yıl sonra görülür. Bu dönemde böbrek üstü bezinden salgılanan bazı hormonlar iskelet yapıda uzamaya neden olan kemik plaklarını kapatmaya başlar. Yani; uzama hızı adetten sonra yavaşlar.

* Kalıtımsal faktörler, beslenme düzeni, psikolojik etkenler, doğuştan varolan genetik hastalıklar (Turner, Down sendromu gibi), hormonal hastalıklar (tiroid hormon eksikliği gibi), kortizon gibi ilaçların kullanılmak zorunda kalınması ve gencin kronik hastalıkları (şeker hastalığı, mide-bağırsak sisteminin gıda emilimini azaltan hastalıkları, akciğer, böbrek ve beyin hastalıkları gibi) boy uzamasını etkileyen faktörler olarak sayılabilirler.

* Tüm dünyada beslenme yetersizliği; gelişme geriliği ve boy kısalığının en önemli ve yaygın nedenidir. Aile öyküsü de çok önemlidir. Gelişme geriliği ve boy kısalığında, ailesel olarak ergenliğe girme ve boy uzaması normalden daha geç zamanda olmaktadır. Bu bir hastalık olarak kabul edilmemektedir.

* Kalıtım, boy uzamasında en önemli rollerden birine sahip. Öyle ki, muhtemel erişkin boyu 'anne-baba boyu' esas alınarak hesaplanır. Anne-baba boyuna göre hesaplanan değerin 5- 10 cm'den fazla değişmeyeceği göz önünde bulundurulmalıdır.

* Çocuğun ilk birkaç yıldaki gelişimi ve boy uzaması, ergenlikteki boy uzamasını da etkilemektedir. Bu nedenle, çocukluktan itibaren sevilen bir ortamda dengeli beslenme, yeterli uyku düzeni ve yeterli spor ile genetik potansiyel de unutulmayarak, maksimum boy uzaması sağlanabilir.

* Boy uzamasını artıracak belirli bir yiyecek grubu saptanmamıştır. Genel olarak, yeterli kalsiyum, vitamin-mineral, protein ve kalori içeren gıdaların tüketilmesi önerilmektedir. Aşırı protein veya kalori alımının hedef erişkin boyu uzatmadığı gözlenmiştir.

* Basketbol veya voleybolun boyu uzattığına dair bilimsel veri yoktur. Boy uzaması için aktivite kısıtlaması da yoktur. Ancak, kemiklerdeki büyüme plaklarına stres uygulayabilecek ağırlık kaldırma gibi sporlarda aşırıya kaçılmaması önerilebilir. Bu konuda bir uzman yardımı alınabilir.

dark_pretty

benimde boyum kısa lütfen banada yardımcı olun çok sevinirim bu yazımı inşallah es geçmezsiniz şimdiden çok teşekkür ederim..