Kilis Üretim Kültürü / Zeytin Zeytinyağı ve Sabun

**Osmanlıkızı** · 11-04-2008, 12:08

Geçmiş yıllarda, yörenin ekonomisi toprağa, tarıma, hayvancılığa ve el sanatlarına dayandığından, üretim ve imalatlar, bu ürünlerin değerlendirilmesine yönelik olmuş; üretim kültürü de, bu temelde biçimlenmiştir.

Kullanılan arazi büyüklüklerine göre tahıl tarımı, bağcılık, zeytincilik olarak sıralanan bu tarımsal etkinlikler içinde "zeytin" ve "üzüm" tarih boyunca Kilis'in, olmazsa olmaz nitelikteki ürünü olmuş. Her iki ürünün de arazi seçiminde nazlı olmayışı, Kilislinin işine gelmiş; ama zeytin iki yılda bir ürün verdiği için, her yıl meyve veren üzümü (bağcılığı) yeğlemiş, Kilisli.

Meyvesi, yağı, çekirdeği, dalı ve yaprağıyla çok eski çağlardan beri insan yaşamında önemli bir yeri olan zeytin, Kilislinin de baş tacı olmuştur. İnce kabuğu, küçük çekirdeği ve oldukça yüksek yağ oranıyla (% 35) tanınan "Kilis Zeytini" bu niteliğiyle sofralık değildir.

İldeki tarımsal amaçlı arazilerin %16'sı zeytinlik (14.000 hektar) olup; toplam 1.400.000 zeytin ağacından yılda 20.000.000 zeytin, 5.250 ton da (ülke ortalamasının %3'ü) zeytinyağı elde edilmektedir.

Yörede, zeytinyağı üretimi ile birlikte var olan ve gelişen bir başka üretim kültürü de sabun imalatıdır. Üretim sürecindeki karışımlarına göre piyasada; saf zeytinyağından, saf zeytinyağı ve defne yağından (garlı sabun), yarısı zeytinyağı yarısı pirina yağından ve sadece pirina yağından (Kilis'e özgü bir tür olup, 'Güllü Sabun' adıyla anılır.) yapılan türleri vardır.

"Mahşere" ve "Masmana" adlarıyla anılan imalathaneler de, bu iki üretim kültürünün vazgeçilmez bir öğesi olmuştur.

"Zeytin kara ben kara / Zeytine vermem para / Gelin, yarın hazır ol / On bire çeyrek kala." Anonim
Ağcurun (Akcurun) zeyt (zeytinyağı) ambarı / Kurbanda yer mumbarı (bumbar) / Bu sene kurgaz (kurak) geçti / Ambara ektik darı." Anonim
"Üzüm kokulu hatun / Zeytin dalında attun / Sultane ne hoş kokar / Leylak güller eflatun." Anonim
"Bahçacıhk", "Mantara", "Buğday-Değirmen",

"Üzüm-Pekmezhane", "Susam-Mahsere", "Zeytin, Zeytinyağı-Mahsere", "Sabun, Sabunhane-Masmana", "Taş-Taş Yonuculuğu" olarak eşleştiğimiz bu yerel üretim kültürü olgusunu, 1898 tarihli Halep Vilayeti Salnamesi'nde (bu Salnameye göre o yıl Kilis'te 59 pekmez mahseresi / pekmezhane, 58 zeytin mahseresi, 20 değirmen, 8 susam mahseresi, 3 masmana / sabunhane) verilen rakamlar da somutlaştırmaktadır.

Üretim sürecine konu olan her türlü nesne, iş, oluş, eylem günlük yaşamda ya yerel bir sözcük (yerel terim), ya da söz öbeği (kalıplaşmış söz, deyim) olarak yerini almış ve bu söylem biçimi de, Kilis ağzında "hanek" sözcüğü ile dile getirilmiştir.

Kaynak:kiliskulturturizm.gov.tr

11-04-2008, 12:08	#1 (permalink)
Osmanlıkızı Kendini aşan 2de1'ci Neu Starten... Kayıt: 20.04.2006 Yaş: 24 Mesajlar: 6.318 İtibar Gücü: 59	Kilis Üretim Kültürü / Zeytin Zeytinyağı ve Sabun Geçmiş yıllarda, yörenin ekonomisi toprağa, tarıma, hayvancılığa ve el sanatlarına dayandığından, üretim ve imalatlar, bu ürünlerin değerlendirilmesine yönelik olmuş; üretim kültürü de, bu temelde biçimlenmiştir. Kullanılan arazi büyüklüklerine göre tahıl tarımı, bağcılık, zeytincilik olarak sıralanan bu tarımsal etkinlikler içinde "zeytin" ve "üzüm" tarih boyunca Kilis'in, olmazsa olmaz nitelikteki ürünü olmuş. Her iki ürünün de arazi seçiminde nazlı olmayışı, Kilislinin işine gelmiş; ama zeytin iki yılda bir ürün verdiği için, her yıl meyve veren üzümü (bağcılığı) yeğlemiş, Kilisli. Meyvesi, yağı, çekirdeği, dalı ve yaprağıyla çok eski çağlardan beri insan yaşamında önemli bir yeri olan zeytin, Kilislinin de baş tacı olmuştur. İnce kabuğu, küçük çekirdeği ve oldukça yüksek yağ oranıyla (% 35) tanınan "Kilis Zeytini" bu niteliğiyle sofralık değildir. İldeki tarımsal amaçlı arazilerin %16'sı zeytinlik (14.000 hektar) olup; toplam 1.400.000 zeytin ağacından yılda 20.000.000 zeytin, 5.250 ton da (ülke ortalamasının %3'ü) zeytinyağı elde edilmektedir. Yörede, zeytinyağı üretimi ile birlikte var olan ve gelişen bir başka üretim kültürü de sabun imalatıdır. Üretim sürecindeki karışımlarına göre piyasada; saf zeytinyağından, saf zeytinyağı ve defne yağından (garlı sabun), yarısı zeytinyağı yarısı pirina yağından ve sadece pirina yağından (Kilis'e özgü bir tür olup, 'Güllü Sabun' adıyla anılır.) yapılan türleri vardır. "Mahşere" ve "Masmana" adlarıyla anılan imalathaneler de, bu iki üretim kültürünün vazgeçilmez bir öğesi olmuştur. "Zeytin kara ben kara / Zeytine vermem para / Gelin, yarın hazır ol / On bire çeyrek kala." Anonim Ağcurun (Akcurun) zeyt (zeytinyağı) ambarı / Kurbanda yer mumbarı (bumbar) / Bu sene kurgaz (kurak) geçti / Ambara ektik darı." Anonim "Üzüm kokulu hatun / Zeytin dalında attun / Sultane ne hoş kokar / Leylak güller eflatun." Anonim "Bahçacıhk", "Mantara", "Buğday-Değirmen", "Üzüm-Pekmezhane", "Susam-Mahsere", "Zeytin, Zeytinyağı-Mahsere", "Sabun, Sabunhane-Masmana", "Taş-Taş Yonuculuğu" olarak eşleştiğimiz bu yerel üretim kültürü olgusunu, 1898 tarihli Halep Vilayeti Salnamesi'nde (bu Salnameye göre o yıl Kilis'te 59 pekmez mahseresi / pekmezhane, 58 zeytin mahseresi, 20 değirmen, 8 susam mahseresi, 3 masmana / sabunhane) verilen rakamlar da somutlaştırmaktadır. Üretim sürecine konu olan her türlü nesne, iş, oluş, eylem günlük yaşamda ya yerel bir sözcük (yerel terim), ya da söz öbeği (kalıplaşmış söz, deyim) olarak yerini almış ve bu söylem biçimi de, Kilis ağzında "hanek" sözcüğü ile dile getirilmiştir. Kaynak:kiliskulturturizm.gov.tr Konu Osmanlıkızı tarafından (11-04-2008 Saat 12:14 ) değiştirilmiştir.

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Kategori	Cevaplar	Son Mesaj
Meme kanserine zeytinyağı	@izci@	Sağlık	1	22-07-2008 15:00
Zeytinyağı göğüs kanserini önlüyor!	EL_EFSANE	Sağlık	4	06-03-2008 10:33
Kilis yöresel yemekleri / Kilis Mutfagi...	Osmanlıkızı	Kilis	0	29-12-2007 13:01
Zeytinyağı Şifâsı	@izci@	Sağlık	2	24-01-2007 19:58
Zeytinyağı, kan yağ oranını düşürüyor	Haberci	Son Dakika Haberleri	0	14-01-2007 10:10

Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)