@izci@

İbrahim Suresi 42-43. Ayet Meali


- BİSMİLLAHİRRAHMANİRRAHİM -

“Sakın Allah'ı o zalimlerin işlediklerinden habersiz sanma! On­ları ancak gözlerin dehşetle yerinden fırlayacağı bir güne erte­liyor.”
“Hepsi de başlarını dikerek koşacaklar, gözleri kendilerine bi­le dönüp bakmayacak. Kalpleri ise bomboş olacaktır.”

Ayetin Tefsiri:

"Sakın Allah'ı o zalimlerin işlediklerinden habersiz sanma" Bu buyruk, -müşriklerin yaptıkları işlerin ve Hz. İbrahim'in dinine muhalefet etmeleri­nin hayret edilecek bir şey olduğunu belirttikten sonra- Peygamber (sav)e bir tesellidir, Yani İbrahim'in sabrettiği gibi sen de sabret ve müşriklere şunu bil­dir ki; Azaplarının ertelenmesi, yaptıkları işlere razı olunduğundan dolayı de­ğildir, aksine isyankârlara bir süre mühlet vermek Allah'ın bir sünnetidir.
Meymûn b. Mitırân der ki: Bu buyruk zalime bir tehdit, mazluma da bir tesellidir.
"Onları ancak gözlerin dehşetle yerinden fırlayacağı bir güne erteliyor." Yani Mekke müşriklerine mühlet vermekte ve azaplarını ertelemektedir. Genel olarak kıraat; " Onları... erteliyor" şeklinde "ya" harfi iledir. Ebu Ubeyd ve Ebu Hatim de bunu tercih etmiştir. Çünkü bundan önce: "Sa­kın Allah'ı ... sanma" diye buyurulmaktadır. el-Hasen ve es-Sülemî aynı za­manda Ebu Amr'dan rivayete göre- ta'zim "nun"u ile (onları erteliyoruz, an­lamında) okudukları da rivayet edilmiştir.
"Gözlerin dehşetle yerinden fırlayacağı bir güne" yani o günde göre­ceklerinin dehşetinden dolayı gözlerin kapa nama ya cağı bir güne... Bu açık-İamayı el-Ferrâ yapmıştır. "Adam gözlerini dehşetle açtı" de­nildiği gibi; "Gözün kendisi dehşetle açıldı" da denilir. Bu da gördüğünün dehşetinden dolayı dışarı doğru yukarı bakarcasına fırladı, de­mektir
İbn Abbas der ki: O gün insanların gözleri aşın hayret ve şaşkınlıktan do­layı havaya (boşluğa) doğru bakacaklar ve keskin bir bakış ile bakamayacak­lardır.
"Hepsi de başlarını dikerek" hızlıca "koşacaklar." Bu açıklamayı el-Ha-sen, Katâde ve Saîd b. Cübeyr yapmışlardır. Bu kelime hızlıca koştu, koşar, koşmak anlamındaki;dan alınmıştır. Yüce Allah'ın: "Davet-çiye hızlıca koşarak" (el-Kamer, 54/8) buyruğunda da aynı kökten gelen ke­lime kullanılmıştır. Şair de der ki:
"Dicle'dedir onların evi ve ben Dicle'de onların Semâ'a doğru hızlıca koştuklarını görüyorum."
ın; zillet ve huşu' içerisinde bakan kimse, demek olduğu da söy­lenmiştir. Yani onlar gözlerini kırpmaksızın bakarlar demek olur. Bu açıkla­mayı da İbn Abbas yapmıştır. Mücahid ve ed-Dahhak ta derler ki: " Sürekli bakarak, bakışlarını uzatarak... anlamındadır. en-Nehhas da der ki: Sözlükte bilinen, hızlıca koşmayı anlatmak üzere; şeklinin kullanılma­sıdır. Ebu Ubeyd de der ki: Her iki şeklin de sürekli bakmakla birlikte, hız­lıca koşmak anlamına gelme ihtimali de vardır. İbn Zeyd ise bu kelime ba­şını kaldırmayan kimse hakkında kullanılır, demektedir.
"Hepsi de başlarını dikerek" yani zillet içerisinde bakarak ve başlarını yukarı doğru, dikip kaldırmış olarak, demektir. Çünkü "Başın yu­karı doğru kaldırılması" demektir. Bu açıklamayı İbn Abbas ve Mücahid yap­mışlardır.
İbn Arafe, el-Kutebî ve bagkalan da derler ki: "Başını diken kim­se, başını kaldırıp gözleri ile de önüne doğru bakan kimse" demektir. Nite­kim namazda ikna' da bu anlamdadır. Sesin iknâ'ı da yükseltilmesi demek­tir. el-Hasen der ki: O gün insanların yüzleri semaya doğru bakacak, kimse kimseye bakmayacaktır. Bunun, başlarını önlerine eğmişler olarak... anlamın­da olduğu da söylenmiştir.
el-Mehdevî der ki: Bu tabir hem başını kaldırması halinde, hem de zillet ve boyun eğme şeklinde başını önüne eğmesi halinde kullanılır. Âyet-i ke­rîmenin her iki anlama gelme ihtimali de vardır. Bu açıklamayı el-Müberred de yapmıştır. Ancak birinci görüş dilde daha çok bilinen bîr husustur. Şair recez vezninde şöyle demiştir:
"Başım bana doğru eğdi ve kaldırdı, Sanki bir şey gördü de umutlandı."
eş-Şemmâh da develeri vasfederken şöyle demektedir:
"Dikenli iri ağaçlara yukarı doğru kaldırdıkları başlarıyla hızlıca koşuyorlar, Dişleri ise çift yönü de kesen keskin baltalar gibidir."
Şair burada bu dikenli ağaçlan yemek için başlarını kaldırdıklarını kastet­mektedir. Kadının başından aşağı yüzüne sarkıttığı peçesine de yukarıda bulunduğu için "mikna'a" denilmesi de buradan gelmektedir. Kişinin razı ol­ması halini anlatmak üzere kullanılan "kani oldu" ifadesi de buradan gelmek­te olup, artık soru sormaktan yana başını kaldırdı (soru sormaz oldu), demek­tir. Yine soru sorma halinde de bu fiil kullanılır. Yani böylelikle ikna" oldu­ğu bir dereceye varmış demek olur. Bu açıklamalar en-Nehhâs'dan gelmiştir.
"Mukna' ağız" ise dişleri içe doğru ağız demektir. Mukanna' adam, başın­da miğfer butunan adam demektir. Bu açıklamayı da el-Cevherî yapmıştır.
"Gözleri kendilerine bile dönüp bakmayacak." Yani gözleri yukarı doğ­ru fırladığı için kendilerine dönüp bakamayacaktır. Göz kapaklarını kapata­mayacaklardır. "Adam gözlerini kapattı, kapatır" deni­lir. O bakımdan bakmaya da; denilmesi buradan dolayıdır. Çünkü bakmak onunla gerçekleşir. Göz anlamına da gelir. Şair Antere de der ki:
"Komşum bana görünecek olursa, hemen gözümü kapatırım,
Tâ ki komşum barınağının içinde saklamncaya (evine girinceye) kadar."
Şair Cemil de şöyle demiştir:
"Ve ben Cuml'ün önünde gözümü kaldırıp bakmıyorum, Cuml'e saygımdan, hem de kaldırıp bakmadığım gözüme saygımdan ötürü."
"Kalpleri ise bomboş olacaktır." Yani aşın korkudan dolayı hiçbir fay­da sağlamayacaktır. İbn Abbas der ki: Kalplerinde hiçbir hayır bulunmaya­caktır. es-Süddî der ki: Kalpleri göğüslerinden dışarıya çıkmış olacak ve gırt­laklarına sıkışıp kalacaktır. Mücahid, Murre ve İbn Zeyd de der ki: Kalpleri boş, yıkık, paramparça, hiçbir hayır ve hiçbir idrâk olmayacaktır. Bu da için­de hiçbir şey bulunmayan bir ev hakkında: O ancak bomboştur, demeye ben­zer. İbn Abbas da böyle bir açıklamada bulunmuştur. Sözlükte; "İçi boşaltılmış ve boş" demektir. Hassan'tn şu beyiti de bu kabildendir:
"Benden yana Ebu Süfyan'a şunu bildir: Sen yüreksiz mi yüreksiz, İçinde kalbi bulunmayan korkağın tekisin."
Züheyr de başı küçük bir dişi deveyi nitelendirirken şöyle demektedir:
"Onun üzerindeki adara adeta göğüs kafesi bomboş küçük başlı Bir erkek devekuşu üzerindeymiş gibi."
Kur'ân-ı Kerîm'de de "Musa'nın annesi kalbi bomboş sabahı etti" (el-Kasas, 28/10.) diye buyurulmaktadır. Musa hakkındaki düşüncesi dışında kal­binde hiçbir şey yoktu, demektir.
Buradaki buyrukta mukadder bir kelimenin de olduğu söylenmiş olup "kalpleri bomboş ve içinde hiçbir şey bulunmayan kalpler" anlamında oldu­ğu bildirilmiştir

GiRL_Léé

eline sağlık api güsel bi paylaşım
Allah razı olsun