Ne demek "Rica Etmek" ?

**zevzeke** · 08-08-2008, 16:36

Türkçedeki sözcüklerin etimolojik tahlillerine üniversiteye başladığım sene merak salmıştım. Gördüğüm kelimelerin acaba Türkçe mi yoksa yabancı kökenli mi olduğunu ilk önce düşünür, sonra da kökenine dair kendimce sorgulamalarda bulunurdum. Alışkanlık bu ya, otobüste falan giderken dükkan adlarına gözlerim takılır, kelimeler üzerinde oldukça kafa yorardım. Hattâ rüyamda bile gördüğüm olurdu bu kelimeleri. Sanırım edebiyatçı olmak böyle bir şey olsa gerek. Hani üzerine çok düşündüğünüz bir şeyi rüyanızda görürseniz ve rüyanızda da o şey ile cebelleşirseniz, o üzerine düşündüğünüz şey konusunda doğru yolda olduğunuzu hissedersiniz ya, bu da öyle bir şeydi sanırım. İşte o gün bugündür etimolojiye, yani kelimelerin kökenine oldukça meraklıyımdır. Öyle ki hayatımın her alanında bu merakı kullanmayı da severim doğrusu. Mesela herhangi bir sebepten karşıma çıkan “uçkur” kelimesinin kökeninin “iç kur”a dayanıyor olması beni bir hayli şaşırtmıştı. Eski Türkçede “kur” kelimesi bağ anlamında kullanılıyormuş. “İç kur” da dolayısıyla iç bağı anlamında kullanılırmış. Zamanla kelime “uçkur” halini almış.

Rica etmek kelimesine gelince, bunu dershanede bir öğrencime edebî sanatlar konusunu anlatırken fark ettim. Edebî sanatlar konusunu anlatırken ilk önce sanat isimlerinin nereden geldiğine değinirdim. Bu sanat isimleri Arapça kökenli olduğu için Arapça kelime türetme mantığına dair bir şeyler söylerdim. Mesela Arapça “ktb” kökünden, “kitab, kitabe, katib, mekteb” gibi kelimeler türetilmiş. Edebî sanatlardan da mesela, teşhis, yani kişileştirme. “Şhs” kökünden türemiş, şahıslaştırma olmuş. Yine insak sanatı yani konuşturma. “ntk” kökünden türemiş ve nutuk yani konuşturma demektir.

Edebî sanatlar içinde bir rücû sanatı var. Sanat önceden söylenen bir şeyin daha sonra zıddını söylemek ile vuku bulur. Genellikle, “yok yok”, “yok öyle değil” gibi belirli kalıpları var. Meselâ Fuzûlî’nin şu beyiti buna örnek olacaktır:

Sordum meğer bu dürc-i dehendir dedim dedi
Yok yok devâ-yı derd-i nihânın durur senin

Evet rücû sanatının geri dönmek, vazgeçmek anlamında olduğunu gördük. Şimdi bir de bu rücû’nun kelime anlamına bakalım. Ne demekmiş bu rücû. Rücû, kelime anlamı olarak geri dönmek demektir. Şimdi “rücû etmek” ise size bir şeyi çağrıştırıyor mu?

Bir kişi teşekkür ettiği zaman ona genelde “rica ederim” deriz. Yani, ben de aynı teşekkürü size iade ederim demek isteriz. Rücû ederim yani rica ederim deriz.

İşte çok sık kullandığımız bir kelimenin kökenini öğrenmiş olduk. Gerçekten bunun gibi ilgi çekici birçok sözcük var. Sosyal bilimlerle ilgilenenler kelimelerin bizzat kendileri ile uğraşırlar, işaret ettiği şey ile değil. Biz de kelimelerin ta kendisi ile uğraşıyoruz. Kelime var oldukça uğraşımız da var olacaktır.

Kaan Fakılı

**oknsya** · 14-08-2008, 10:47

evet şimdi anladım

tşkler...

**BERRAKK** · 16-08-2008, 13:26

bende anladım bu arada ne güzel anlatmışsınız ya okurken hiç sıkılmadım öğretmenlikten kaynaklıyor sanırım paylaşım için tesekkürler

**pasam** · 16-08-2008, 13:39

vallahi bu konuları bu kadar irdelersen ruyana girmesi normal ama benimde aklıma zamna zaman gelmiyor degil bu konuda bilgi verigin için sagol ama güncel kullandıgımız kelimeleride soylersen mesela estafurullah bu nerden geldigini soylermisin nasıl bu kelime olusmuz

08-08-2008, 16:36	#1 (permalink)
zevzeke İşi kavrayan 2de1'ci Kayıt: 05.10.2007 Mesajlar: 1.782 İtibar Gücü: 29	Ne demek "Rica Etmek" ? Türkçedeki sözcüklerin etimolojik tahlillerine üniversiteye başladığım sene merak salmıştım. Gördüğüm kelimelerin acaba Türkçe mi yoksa yabancı kökenli mi olduğunu ilk önce düşünür, sonra da kökenine dair kendimce sorgulamalarda bulunurdum. Alışkanlık bu ya, otobüste falan giderken dükkan adlarına gözlerim takılır, kelimeler üzerinde oldukça kafa yorardım. Hattâ rüyamda bile gördüğüm olurdu bu kelimeleri. Sanırım edebiyatçı olmak böyle bir şey olsa gerek. Hani üzerine çok düşündüğünüz bir şeyi rüyanızda görürseniz ve rüyanızda da o şey ile cebelleşirseniz, o üzerine düşündüğünüz şey konusunda doğru yolda olduğunuzu hissedersiniz ya, bu da öyle bir şeydi sanırım. İşte o gün bugündür etimolojiye, yani kelimelerin kökenine oldukça meraklıyımdır. Öyle ki hayatımın her alanında bu merakı kullanmayı da severim doğrusu. Mesela herhangi bir sebepten karşıma çıkan “uçkur” kelimesinin kökeninin “iç kur”a dayanıyor olması beni bir hayli şaşırtmıştı. Eski Türkçede “kur” kelimesi bağ anlamında kullanılıyormuş. “İç kur” da dolayısıyla iç bağı anlamında kullanılırmış. Zamanla kelime “uçkur” halini almış. Rica etmek kelimesine gelince, bunu dershanede bir öğrencime edebî sanatlar konusunu anlatırken fark ettim. Edebî sanatlar konusunu anlatırken ilk önce sanat isimlerinin nereden geldiğine değinirdim. Bu sanat isimleri Arapça kökenli olduğu için Arapça kelime türetme mantığına dair bir şeyler söylerdim. Mesela Arapça “ktb” kökünden, “kitab, kitabe, katib, mekteb” gibi kelimeler türetilmiş. Edebî sanatlardan da mesela, teşhis, yani kişileştirme. “Şhs” kökünden türemiş, şahıslaştırma olmuş. Yine insak sanatı yani konuşturma. “ntk” kökünden türemiş ve nutuk yani konuşturma demektir. Edebî sanatlar içinde bir rücû sanatı var. Sanat önceden söylenen bir şeyin daha sonra zıddını söylemek ile vuku bulur. Genellikle, “yok yok”, “yok öyle değil” gibi belirli kalıpları var. Meselâ Fuzûlî’nin şu beyiti buna örnek olacaktır: Sordum meğer bu dürc-i dehendir dedim dedi Yok yok devâ-yı derd-i nihânın durur senin Evet rücû sanatının geri dönmek, vazgeçmek anlamında olduğunu gördük. Şimdi bir de bu rücû’nun kelime anlamına bakalım. Ne demekmiş bu rücû. Rücû, kelime anlamı olarak geri dönmek demektir. Şimdi “rücû etmek” ise size bir şeyi çağrıştırıyor mu? Bir kişi teşekkür ettiği zaman ona genelde “rica ederim” deriz. Yani, ben de aynı teşekkürü size iade ederim demek isteriz. Rücû ederim yani rica ederim deriz. İşte çok sık kullandığımız bir kelimenin kökenini öğrenmiş olduk. Gerçekten bunun gibi ilgi çekici birçok sözcük var. Sosyal bilimlerle ilgilenenler kelimelerin bizzat kendileri ile uğraşırlar, işaret ettiği şey ile değil. Biz de kelimelerin ta kendisi ile uğraşıyoruz. Kelime var oldukça uğraşımız da var olacaktır. Kaan Fakılı

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Kategori	Cevaplar	Son Mesaj
""""Sevabını 12 Bİn Melek Yazmakla Bitiremiyor"""""	NuR-u HüdA	Dini Konular	32	19-10-2008 23:22
Giydiğiniz lüks kot bazılarımız için "ölüm" demek	kardelen_im32	E-mail Kutunuz	25	19-10-2008 12:24
"Küfür Etmek" Sağlığa yararLıymış ¿	Law	Sağlık	11	23-09-2008 11:46
"Geçer.." Demek Inan Zor; Cünkü Aşk Senin Adın..	deryadeniz	Resimli Şiirler / Resimli Şarkı Sözleri	0	17-07-2008 13:45
" Sendeki " beni " öldürebilirsin lakin bendeki " seni " asla ! "	Zerd@	Paylaşmak İstedikleriniz	8	25-05-2007 16:00

14-08-2008, 10:47	#2 (permalink)
oknsya Çalışkan 2de1'ci yaşam enerjim nerde? Kayıt: 10.03.2008 Mesajlar: 182 İtibar Gücü: 11	evet şimdi anladım tşkler...

16-08-2008, 13:26	#3 (permalink)
BERRAKK Hırslı 2de1'ci Kayıt: 13.12.2006 Mesajlar: 779 İtibar Gücü: 14	bende anladım bu arada ne güzel anlatmışsınız ya okurken hiç sıkılmadım öğretmenlikten kaynaklıyor sanırım paylaşım için tesekkürler

16-08-2008, 13:39	#4 (permalink)
pasam Hırslı 2de1'ci Kayıt: 16.08.2008 Mesajlar: 311 İtibar Gücü: 8	vallahi bu konuları bu kadar irdelersen ruyana girmesi normal ama benimde aklıma zamna zaman gelmiyor degil bu konuda bilgi verigin için sagol ama güncel kullandıgımız kelimeleride soylersen mesela estafurullah bu nerden geldigini soylermisin nasıl bu kelime olusmuz

Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)