fatihk
15-10-2007, 12:22
55 - Samsun
GENEL BİLGİLER
Yüzölçümü: 9.579 km²
Nüfus: 1.158.400 (1990)
İl Trafik No: 55
Karadeniz Bölgesinde yer alan Samsun, doğal tarihi ve kültürel
zenginlikleri, deniz, kara, hava, demiryolu ulaşım olanakları ile bölgenin
turizm potansiyeli en yüksek kentlerinden biridir. Anadolu'nun
savunulmasını planlamak amacı ile Atatürk'ün 19 Mayıs, 1919'da gelmesi ile Samsun,
Türk İstiklal Savaşı'nın başladığı yer olma özelliği ile önemini her
zaman korumuştur.
İLÇELER:
Samsun ilinin ilçeleri; Alaçam, Asarcık, Ayvacık, Bafra, Çarşamba,
Havza, Kavak, Ladik, Ondokuzmayıs, Salıpazarı, Tekkeköy, Terme, Vezirköprü
ve Yakakent'tir.
Alaçam: Samsun'un 78 km batısında bir sahil kasabasıdır. İlçenin
Geyikkoşan sahili, temiz kumsalı, çınar, kavak ve taflan ağaçlarından oluşan
koruluğu ile denize girmek için idealdir.
Asarcık: İl merkezine 44 km. güneyinde yer alır.
İlçede bulunan Gökgöl Cami (1180) ahşap cami mimarisi tarzına güzel bir
örnek teşkil etmektedir.
Bafra: İl merkezine uzaklığı 51 km.dir. İlçedeki kaya mezarları,
camiler, hamamlar ve çeşmeler görülmeye değer eserleridir.
Çarşamba: İl merkezine uzaklığı 37 km.dir.
İlçede ilk Tunç çağı yerleşmeleri olan Tepecik, Kilise Tepe, Tünbü Tepe
höyükleri tespit edilmiştir. 1206 yılında yapılan Göğceli Cami Anadolu
ahşap mimarisinin en güzel örneklerinden birini oluşturmaktadır.
Caminin en önemli özelliği hiç çivi kullanılmadan yapılmış olmasıdır.
Havza: İlçenin Samsun'a uzaklığı 86 km' dir.
İlçede termal turizm de önemli bir yere sahiptir. İlçede yapılan
arkeolojik araştırmalar sonucu çok sayıda höyük ve tümülüs saptanmıştır.
Kavak
Ladik: İlçenin Samsun'a uzaklığı 82 km.dir.
İlçe merkezine 10 km. uzaklıktaki Hamamayağı (Ladik) kaplıcasının suyu
Türkiye'deki birinci dereceden önemli ve öncelikli kaplıca suyu olarak
belirlenmiştir.
Ondokuzmayıs: İl merkezine 33 km uzaklıktadır. Nebyan ormanları ve
çevresi doğal güzelliğinin yanı sıra ilçede yapılan yayla şenliklerine de
mekan oluşturur. Bölgenin en temiz denizi ve kumu ilçenin Yörükler
mevkiindeki sahilinde yer alır.
Salıpazarı
Tekkeköy
Vezirköprü: İl merkezine uzaklığı 116 km.dir. Fazıl Ahmet Paşa Camii ve
Bedesteni ile Taşkale Camii ilçedeki önemli eserlerdendir.
Yakakent: İl merkezine uzaklığı 84 km. dir. İlçe doğal güzelliklerin
zenginliği ile göze çarpar. Çam ormanları ile kaplı yeşil tepeler,
masmavi sularla buluşur. Yakakent sahillerinde denize girmek için ideal doğal
plajlar ormanla iç içe uzanmaktadır.
NASIL GİDİLİR?
Karayolu: Otobüs terminali, İl merkezindedir.
Otogar Tel: (+90-362) 238 17 06
Demiryolu: Samsun-Sivas ve Samsun-Amasya demiryolu bağlantıları
mevcuttur. Gar kent merkezinde bulunmaktadır.
İstasyon Tel: (+90-362) 233 22 93
Denizyolları: Samsun'da feribot seferleri Haziran-Ağustos ayları
içerisinde yapılmaktadır. Liman kent merkezindedir.
Liman Tel: (+90-362) 445 16 05
Havayolu: Samsun Havaalanı kent merkezine 19 km mesafede yer
almaktadır. Havalimanına kent merkezinde bulunan THY bürosu önünden kalkan servis
araçları ile ulaşmak mümkündür.
Hava Limanı Tel: (+90-362) 844 88 30-844 88 24- 844 88 25
GEZİLECEK YERLER
Müzeler
Samsun Atatürk Müzesi: Renkli mermerlerden inşa edilen müze 1968
yılında kurulmuştur. Müzenin cephesi, havuz, heykel ve kabartma figürleri ile
süslenmiştir. Müzede Atatürk'e ait eşyalar, silahlar, kitaplar ve
fotoğraflar sergilenmektedir.
Tel: (+90-362) 431 28 68
Ziyarete açık saatler :08.00-12.00
Ziyarete açık günler: Pazartesi günü hariç hergün
Arkeoloji ve Etnografya Müzesi: Atatürk müzesinin yanında bulunan Müze
1981 yılında açılmıştır. Samsun ve çevresinde ele geçen Kalkolitik, İlk
Tunç, Hitit, Helenistik ve Roma dönemlerine ait eserler ile Müzeye
intikal etmiş etnografik nitelikli eserler sergilenmektedir.
Adres: Fuar Akanı - Samsun
Tel: (+90-362) 431 28 68
Ziyarete açık saatler: 08.00-12.00
Ziyarete açık günler: Pazartesi günü hariç hergün
Gazi Müzesi: Atatürk'ün 19 Mayıs 1919'da Samsun'a geldiği zaman kalmış
olduğu mıntıka Palas Otelidir. Müzeye dönüştürülen Otelde Atatürk'ün
kullanmış olduğu eşyalar ve fotoğraflar sergilenmektedir.
Tel: (+90-362) 435 75 35
Ziyarete açık saatleri: 08.00-12.00
Ziyarete açık günler: Pazartesi günü hariç hergün
Havza Atatürk Evi
Örenyerleri
Dündartepe (Öksürüktepe) Ören Yeri: Samsun Merkez ilçenin 3 km.
güneydoğusunda bulunan 15 m. yüksekliğindeki Höyükte, Kalkolitik, Eski Tunç ve
Hitit çağlarına ilişkin üç kültür katı vardır. Höyüğün tepesindeki en
son yerleşme Eski Tunç Çağı’na aittir. Höyüğün eteklerinde Hitit
yerleşmesine rastlanmıştır. 1. kültür katında Kalkolitik döneme tarihlenen
yapı kalıntıları, el yapımı seramik parçaları, pişmiş toprak ağırlıklar,
çakmaktaşı bıçak vs. bulunmuştur. Höyüğün tepesinde ve eteklerindeki 2.
kültür katı Eski Tunç Çağı’na tarihlenmektedir. Yangınla sona eren bu
katta dörtgen planlı ev ve ocak, koyu gri renkli, içi kırmızı yada
kahverengi kaplar, kemik eşyalar, pişmiş toprak ağırşaklar bulunmuştur.
Höyüğün tepesi dışında eteklerinde Hitit dönemine tarihlenen 3. kültür
katında üç yapı katı saptanmıştır. Birinci yapı katında taş temelli
kerpiçten evler (M.Ö. 1500-1200), ikinci yapı katında taş temel kalıntıları
(M.Ö.1500), üçüncü yapı katında çoğu boya astarlı, çarkta yapılmış ve iyi
fırınlanmış seramik buluntuları, pişmiş toprak mühürler, hayvan
heykelcikleri, kemik iğneler (M.Ö.1500’den önce) ele geçirilmiştir.
Tekkeköy Ören Yeri: Dündartepe’nin 14 km. güneydoğusunda Tekkeköy
ilçesi sınırları içinde yer almaktadır. 1940’da yapılan arkeolojik kazı
çalışmaları sonucunda Hitit ve Eski Tunç Çağı dönemlerine ait buluntular
ele geçmiştir. Buluntular arasında çark yapımı, devetüyü, kırmızı renkli
seramikler çoğunluktadır. Eski Tunç Çağı katında ise çok sayıda gömüt,
el yapımı seramik buluntular, siyah zemin üzerine beyaz boyayla
yapılmış geometrik desenlerle süslü, dişli, yivli, çizgi bezekli kaplar,
kabartma insan yüzlü vazolar (antropomorf) gün ışığına çıkarılmıştır.
İkiztepe Ören Yeri: Bafra ilçesinin 7 km. kuzeybatısında bulunmaktadır.
Yüzey araştırmalarında Eski Tunç Çağı ile Erken Hitit dönemi
yerleşimleri olduğu anlaşılmıştır. İkiztepe’yi oluşturan yükseltiler dört gruba
ayrılmıştır. İkiztepe’nin ilk katı M.Ö. 2. bin başlarında yoğun
yerleşmeye sahne olmuştur. İkinci katta, Tunç Çağı yapı kalıntıları ve erken
Hitit dönemine tarihlenen çok sayıda gömüt bulunmuştur. Tunç yüzük,
bilezik, zıpkın, mızrak ucu, metal gereçler, kemik iğne ve bizler ölü
armağanı olarak bırakılmıştır. Bu armağanlar, çark yapımı seramikler, kırmızı
renkli kadehler, gaga ağızlı testiler ve küplerden oluşmaktadır.
İkiztepe II’nin Tunç Çağı seramik buluntuları, deniz kabuğu ve bitki katkılı
kaplar ilgi çekicidir.
Bafra Asarkale ve Kaya Mezarları
Kaledoruğu Höyüğü: Kavak ilçesinde bulunan höyükte, Eski Tunç Çağı
buluntuları 1940-1942 yıllarında yapılan kazılar sonucu günı şığına
çıkarılmıştır. Gömütle ölülerin düzeltilmiş toprak üstüne hoker (cenin)
pozisyonunda yatırıldığı dikkati çekmektedir. Ölü armağanları arasında el
yapımı siyah, kırmızı, kahverengi, yivli (kazıma çizgili) kaplar, yassı
balta, hançer, kemik biz ve ağırşaklar bulunmuştur.
Lerdüge Tümülüsleri: Havza ilçesinin 21 km. doğusunda Lerdüge döneminde
beş tümülüs saptanmıştır. 1946 yılında başlatılan çalışmalarda çıkan
buluntular Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi'ndedir. 4 no'lu tümülüsün
buluntularından ve mimari tekniğinden M.Ö. 1-M.S. 2. yüzyıl arasında
kullanıldığı anlaşılmaktadır. Demir kenetlerle bağlanmış taş kapaktan
oluşan girişten, tonoz örtülü dromosa (geçit) ve küçük bir kapıdan gömüt
odasına girilmektedir. Kesme taştan tonoz örtülü gömüt odasının
duvarları insan ve hayvan betimleri ile süslenmiştir. Betimler, bitkisel ve
geometrik motiflerle çevrilidir. Altın süs gereçleri, tunç kandiller,
çeşitli büyüklükte şişeler, tümülüste bulunan eşyalardır.
DOĞAL SİT ALANLARI
Kızılırmak Deltası (Balık Gölleri): İlçe sınırları içerisinde bulunan
Kızılırmak'ın binlerce yıl Anadolu'dan sürükleyip getirdiği sedimenlerle
oluşturduğu bereketli deltasında aynı zamanda ülkemizin en önemli sulak
alan eko sistemlerinden biri olan Bafra Balık Gölleri de bulunur.
Kızılırmak deltası, barındırdığı canlı türlerinin çeşitliliği; canlılar için
zengin yaşam alanları bulundurması ve halen bozulmamış olan doğal
yapısı ile ülkemizin uluslararası öneme sahip ender sulak alanlarından
biridir. Deltadaki kuş türlerinin çeşitliliği ve sayıları eko sistemin
canlılar için ne denli zengin ve sağlıklı olduğunu gösterir. Karadeniz'i
cephe göçü ile aşan küçük ötücüler ve su kuşlarının yanı sıra yırtıcılar,
leylekler, turnalar ve balıklar için de, delta son derece önemli bir
beslenme ve konaklama alanıdır. Bölgede "Eko-Turizm" olanakları son
derece fazladır.
Simenit Gölleri: Terme tarafından denize akan bir çayın, arazinin çok
düz olmasından dolayı denize dökülmeden önce geniş bir alana yayıldığı,
iç içe göller oluşturduğu görülmektedir.
Hacı Osman Ormanı: İlimiz Çarşamba İlçesi Gelemen Çiftliği bitişiğinde
yer alan Hacı Osman Ormanı, Orman İşletme Müdürlüğü Mülkiyetinde ve
koruması altındadır. Orman alanı dişbudak, meşe, gürgen ve akçaağaç
türlerinden oluşmaktadır.
Kızılırmak Deltası: Kızılırmak Deltası Türkiye'nin, Karadeniz
sahilindeki doğal özelliklerini koruyabilmiş en büyük ve en önemli sulak
alanıdır. Samsun ilinde, Kızılırmak Nehri'nin denize döküldüğü yerde, Bafra,
Alaçam, 19 Mayıs ilçeleri sınırları içinde kalan alanın Samsun-Sinop
Karayolu kuzeyinde kalan kısmıdır. Delta sulak alan ekosistemi biyolojik
çeşitlilik açısından son derece zengindir. Flora ve fauna zenginliği,
yapılan bilimsel çalışmalarla ortaya konmuştur. Özellikle kuş varlığı ve
Kumullardaki bitki örtüsü ile sazlıklar deltanın canlılar için
vazgeçilmezliğini sağlamaktadır.
Camiler, Türbeler, Kiliseler
Büyük Cami: Kale mahallesinde, Saathane Meydanı yakınında yer
almaktadır. Batumlu Hacı Ali tarafından 1884'te yaptırılmıştır. Mermer mihrap ve
ahşap minberi dikkati çekmektedir.
Yalı Cami: Buğday Pazarı semtinde, Gümrük ve İskele Caddesi
üzerindedir. Mehmet Sadık Bin Abdullah tarafından 1312 yılında yaptırılmıştır.
Tronoplu kubbesi, sekizgen bir kasnak üzerine oturmaktadır. Küçük ve
dikdörtgen kaideli bir minaresi vardır.
Kurşunlu Cami: Pazar Mahallesi, 100. Yıl Bulvarı üzerinde yer
almaktadır. Hicri 1340'da Molla Fahrettin tarafından yaptırılmıştır. Cami kare
planlı olup, kesme taştan yapılmıştır. Sekizgen kasnağa oturan kubbeye
giriş tonozlarla sağlanmıştır.
Hacı Hatun Camii: Kale Mahallesinde Saathane Mahallesi yakınındadır.
1694 yılında İbrahim kızı Hatice Hatun tarafından hayrat olarak
yaptırılmıştır. Kesme taştan yapılmış olan cami kare planlı, tek kubbelidir.
Kale Camii: Kuyumcular çarşısındadır. 1314'de İlhanlı Valisi Emir
Timurtaş Paşa adına yaptırılmıştır.
Pazar Camii: Pazar mahallesinde bulunmaktadır. 14. yüzyıl İlhanlı
yapısı olan eser, 1819’da onarılmıştır. Cami dikdörtgen planlı olup, ahşap
çatı ile örtülüdür.
Türbeler: Samsun'da yer alan türbeler şunlardır: Şeyh Seyyid Kudbettin
Türbesi, Kılıçdede Türbesi, Emir Mirzabey Türbesi, Hızırbey Türbesi ve
Mustafabey Türbesi.
Mather Dolarosa Kilisesi: Ulugazi Mahallesinde yer almaktadır. 1846
yılında yapılan bina, 1885 yılında kilise olarak kullanılmaya
başlanmıştır. İbadete ve ziyarete açıktır.
İmaretler, Hamamlar
Havza İmareti: İmaret Mahallesi’ndedir. 1429’da Yörgüç Paşazade Mustafa
Bey yaptırmıştır. 1938-1940 yılları arasında onartılıp Atatürk
Kütüphanesi olarak halka açılmıştır. Kesme taştan yapı, düz çatılıdır. Doğuda
biri ana mekâna, öbürü yan mekânlara açılan iki taç kapı vardır. İmaret,
dikdörtgen planlı ana mekân, iki kapıyla bu mekâna bağlanan üç beşik
tonozlu kare odadan oluşmaktadır.
Çifte Hamam: Samsun’da Kaneoğlu Mahallesi’ndedir. 17. yüzyıl ortalarına
tarihlenen yapıyı Ayşe Sultan yaptırmıştır. Soyunmalık kubbeli olup,
ortasında şadırvan bulunmaktadır. Soğukluk bölümü geniş bir kemerle
kubbeli kare mekâna ayrılmıştır. Sıcaklık kare mekân ile haç planlı dört
eyvandan oluşmaktadır.
Şifa Hamamı: Mehmet Paşa Mahallesi’nde, 17. yüzyıl sonlarında Köprülü
Mehmet Paşa’nın kızı tarafından yaptırılmıştır. Ahşap, dikdörtgen planlı
soyunmalık sonradan eklenmiştir. Şadırvanlı, kubbeli soğukluk ve iki
halvet odacıklı kare planlı sıcaklık bölümü bulunmaktadır.
Kızgözü-Aslanağzı Kaplıcası: İmaret Mahallesi’ndedir. Büyük Hamam ya da
Sadi Paşa Hamamı olarak da bilinir. Bizans yapısının yerine 1256’da
Selçuklu Sultanı II. Mesud tarafından yaptırılmıştır. Soyunmalık, soğukluk
ve sıcaklık bölümlerinden oluşan hamama basık kemerli küçük bir kapıdan
girilir. İki katlı, kare planlı soyunmalık, ortası sekizgen aydınlık
fenerli kubbeyle örtülüdür. Soyunma odacıkları üst kattadır. Soğukluk;
ortada kubbeli kare mekân ile yanlarda beşik tonozlu iki dikdörtgen
mekândan ve büyük bir havuzun yer aldığı sıcaklık; kubbeli kare mekânla
eyvanlardan oluşur.
Küçük Hamam (Şifa Kaplıcası): 1429’da Amasya Emiri Mustafa Bey
yaptırmıştır. Kare planlı soyunmalıktan bir hol ile sıcaklık bölümüne geçilir.
Mermer kaplı sıcaklığın ortasında sekiz köşeli büyük bir havuz vardır.
Sıcaklığın çevresinde setler ve mermer kurnalar vardır. Buradan küçük
bir yapı ile oturma şekilleriyle çevrili halvete geçilir.
Hanlar, Bedestenler
Taşhan: Samsun'un Pazar Mahallesi, İskele Caddesi üzerindedir. 17.
yüzyıl sonlarında inşa edilmiş olan yapı, iki katlı ve dikdörtgen
planlıdır. Tuğla hatıllı taştan duvarları örülmüştür.
Fazıl Ahmed Paşa Bedesten ve Arastası: Vezirköprü ilçe merkezindedir.
17. yüzyılda yaptırılmıştır. Arasta bölümü bedestenin çevresinde
gelişmiştir. Dört yandan basık kemerli kapılarla girilen bedesten, kare planlı
dört kubbeyle örtülü bir yapıdır. Ana kubbeyi taşıyan tuğla kemerlerin
ortada dayandığı bölümde, içeri girinti yapan kare mekân küçük kubbeyle
örtülüdür. Yuvarlak kemerli kapılarla girilen arastanın kuzeyinde
tonozlu dükkanlar yer alır. Bedestene bakan yüzdeki dükkanlar yer kazanmak
amacıyla üçgen biçiminde yapılmıştır.
Anıtlar
Atatürk Anıtı: Avusturyalı heykeltıraş Heinrich Krippel’in yapıtı
Hükümet Konağı yakınındaki parktadır. Tunç heykel 1932’de yerine konmuştur.
Kaidenin yüzlerinde Atatürk’ün Samsun’a çıkış öyküsü betimlenmiştir.
Asker giysili Atatürk, şaha kalkmış at üstündedir. Heykel kaideye, atın
arka ayakları ve kuyruğuyla oturmaktadır.
İlk Adım Anıtı: Samsun Limanındaki taş anıt 1969’da açılmıştır.
Dayanışmayı simgeleyen yapıt, mimar Seçkin Viter’in tasarımıdır. Ayrıca bir
taş blok üstünde “1919 senesi Mayıs’ın 19. günü Samsun’a çıktım. Gazi
Mustafa Kemal” yazılıdır.
Korunan Alanlar
Samsun - Hacıosman Ormanı Tabiatı Koruma Alanı
Konumu: Orta Karadeniz Bölgesinde Samsun ili Çarşamba ilçesi Çınarlı
köyü sınırları içerisinde yer almaktadır.
Ulaşım: Samsun-Çarşamba devlet karayolunun 8. km.sindedir.
Özellikleri: Avrupa çapında çok sınırlı bir yayılışa sahip ve hızla
ortadan kalkma tehlikesiyle karşı karşıya bulunan eşsiz bir alüvyal orman
ekosistemidir. Dişbudak (Fraxinus excelsior),meşe(Quercus
hartwissiana), dişbudak yapraklı kant ceviz (Pterocarya fraxinifolia),
kayacık(Ostrya calpigoliya),kayacılar(Ulmus glabra), doğu gürgeni (Carpinus
orientalis), akçaağaç (Acer canpestre)önemli bitki türlerini oluşturmaktadır.
Beslenme imkanlarının çok elverişli olması nedeniyle pek çok hayvan
türünün barınmasına imkan sağlamaktadır. Köstebek, kaplumbağa ve gri
balıkçıl gibi türler bulunmaktadır.
Bu özelliklerinin korunması amacıyla sahanın 86 hektarlık bölümü 1987
yılında Tabiatı Koruma Alanı olarak ayrılmıştır.
Saha ile ilgili olarak yapılan çalışmalarda öncelik korumaya
verilmiştir. Bu nedenle saha tel çitle çevrilmiştir. Ayrıca saha girişinde bir
bekçi evi bulunmaktadır. Sahada yönlendirme levhaları mevcuttur.
Kaplıcalar
Havza Kaplıcaları: Havza ilçe merkezinin içinde yer alan kaplıca
merkezi Amasya-Samsun yolunun 1 km batısında kalmaktadır. Kaplıcalar
mevkiinde üçü tarihi ikisi 1986 yılından sonra yapılmış beş hamam
bulunmaktadır. Hamamların dışında kaplıcalar mevkiinde özel banyolar, oteller,
moteller ve pansiyonlar mevcuttur. Kaplıca suyu; romatizmal hastalıklar,
kadın hastalıkları, sinirsel hastalıklar, eklem hastalıkları ve kireçlenme
gibi hastalıkların tedavisinde olumlu etkiyi yapmaktadır. Havza
kaplıcaları Turizm Bakanlığı tarafından Termal Turizm Merkezi ilan edilmiştir.
Ladik Kaplıcası
Plajlar
Yakakent ve Çam Gölü: Samsun İl merkezinin 84 km batısında bulunan
Yakakent ve Yakakent'in 7 km batısında yer alan Çam Gölü mevkii doğal
plajları, temiz denizi ve çam ağaçlarıyla kaplı tepeleriyle eşsiz bir doğal
güzelliğe sahiptir. İlçede ve Çam Gölü sahilinde kamp yerleri ve
pansiyonlar bulunmaktadır.
Alaçam Geyikkoşan Sahili: Samsun'un 78 km batısında bulunan Alaçam
ilçesinin sahil kesimidir. Geniş kumsalları olan doğal plajlar mevcuttur.
Sahilde pansiyonlar yer alır.
Bafra Sahilleri: Samsun'a 51 km uzaklıkta olan ilçenin sahilleri de
geniş kumsallarla kaplı doğal plajlara sahiptir.
Tekkeköy: Samsun'un doğusunda yer alan Tekkeköy, Çarşamba ve Terme
ilçeleri sahilleri de geniş kumsallara sahip doğal plajlarla doludur. Bu
sahil bandı üzerinde de yazlık konutlar, plajlar, lokantalar mevcuttur.
Mesire Yerleri
Tabiat örtüsünün elverişli olması, Kızılırmak ve Yeşilırmak deltaları
arasında bulunuşu, bir günde dört mevsimin yaşanışı ilin en önemli
özelliğidir. Samsun'da kır gezileri için gidilebilecek mesire yerleri
arasında Atakum, Kocadağ Mesire Alanı, Orman Fidanlığı, Kurupelit-İncesu,
Çakırlar Korusu ve Hasköy sayılabilir.
Kuş Gözlem Alanı
Kızılırmak Deltası
Yeşilırmak Deltası
Sportif Etkinlikler
Doğa Yürüyüşü: Doğa yürüyüşü için Ladik Akdağ ve Ladik Yaylaları, Baraj
Gölleri çevresi, Yakakent orman tesisleri, Tekkeköy Hacı Osman ormanı,
Vezirköprü Kunduz ormanı ve yaylaları, Kocadağ öncelikle sayılabilir.
Su Sporları: Uzun sahil bandı iki büyük akarsu ve bu akarsular
üzerindeki 4 baraj gölü ile, birçok doğal göle sahip olan Samsun, su sporları
ile ilgili büyük bir potansiyel taşımaktadır.
Olta Balıkçılığı: İlin sahip olduğu uzun deniz kıyısı boyunca,
Kızılırmak'ın ve Yeşilırmak'ın üzerindeki 4 baraj gölünde, Kızılırmak,
Yeşilırmak ve Terme Çayının denize ulaştığı bölgelerde oluşmuş çok sayıda delta
göllerinde, Ladik Gölünde ve İlde yer alan birçok gölette olta ile
balık avcılığı yapılmaktadır.
Hava Sporları: Samsun'da sportif havancılık faaliyeti gösteren bir
kulüp mevcuttur. Bu kulüp yamaç paraşütçüsü, motorlu uçak pilotu,
paraşütçü, planörcü, yelken kanat pilotu, motorlu paraşütçü yetiştirmektedir.
COĞRAFYA
Samsun İli genelde pek yüksek olmayan plato ve dağlardan oluşan
topografik yapı göstermektedir. İlde, Canik, Çangal Akdağ, Kunduz, Bunyan,
Sırçalı, Yurt Dağları ile Bafra, Çarşamba, Samsun Ovaları yer almaktadır.
İlde bulunan akarsular, Kızılırmak, Yeşilırmak, Ters Akan, Mert Irmağı,
Terme Çayı, Karaboğaz Deresi, Kürtün Çayı, Abdal Deresidir. Karaboğaz,
Balık, Liman, Dutdibi, Uzun, Hayırlı, İnce, Çernek, Tombul, Simenlik,
Ladik ve Akgöl de ilin göllerini oluşturmaktadır.
Samsun İli doğal bitki örtüsü açısından zengindir. Kızılırmak sulak
alanı; eko sistemi biyolojik çeşitlilik açısından son derece zengindir.
Deltada 312 kuş türü tespit edilmiştir. Kuş varlığı açısından
uluslararası ornitolojik öneme sahiptir.
Samsun İli kıyı kesiminde tipik Karadeniz iklimi hakimdir. Ancak iç
kesimlere gidildikçe karasal iklimin etkileri görülmeye başlanır. Samsun
'da yağış Doğu Karadeniz'e göre az, sıcaklık ise yüksektir. Kıyı
kesiminde kışlar ılık, ilkbahar sisli ve serin, yaz mevsimi ise kuraktır.
Yağışlar genelde yağmur şeklindedir.
TARİHÇE
Samsun M.Ö.750-760 yılları arasında İon şehir devletlerinden
Miletoslular (Millet) tarafından Amisos adı ile kurulmuş küçük bir yerleşim
merkezi idi. Samsun, daha sonra Pers, Makedonya, Pontus, Roma, Bizans,
Danişment, Selçuklu ve Osmanlı hakimiyetinde kalmıştır.
Samsun Mustafa Kemal Atatürk'ün 19 Mayıs 1919'da milli mücadeleyi
başlatmak üzere ilk adımı attığı yer olarak tarihimizdeki önemli yerini
almıştır.
NE YENİR?
Samsun'un beslenme biçiminde mısır, lahana ve kuru fasulye ağırlık
kazanmaktadır. Etli, pirinçli ve hamurlu yiyecekler yaygındır. Kaz, tavuk,
ördek gibi kümes hayvanları geleneksel beslenmede önemli bir yer tutar.
Lorgon, Kırçan, Kaldırayak, Madımak, Nünük gibi bitkilerden kavurma ya
da çorba yapılır.
Yöreye ait yemekler arasında Tir (Kaz Yufkası), Yer Pancarı (Yazı
Pancarı), Mısır Çorbası, Yoğurtlu Çorba, Mercimekli Bulgur Pilavı, Keşkek,
Karalahana Çorbası, Hamsili Ekmek, Hamsili Pilav (İli Pilav) ve Kocakarı
Gerdanı (Burma) sayılabilir.
NE ALINIR?
İlde bez dokumacılığı yakın tarihe kadar yaygın bir el sanatıydı. Kalın
dokunan keten bezleri, orak gömleği, dış giyimlik veya örtü bezi
yapımında kullanılmaktadır. Dağ köylerinde yünlü dokumalar, Havza ilçesine
bağlı köylerde pamuktan gömleklik, yünden kazak, denilen şalvar dokumalar
bilinen el sanatları arasında yer alır.
Samsun İlinin Kültürel Detayları
Şenlikler ve festivaller
Uluslararası Halk Dansları Festivali:
Samsun Milli Fuarı bünyesinde 23-29 Temmuz tarihleri arasında
düzenlenmektedir.
Hıdırellez:
Mayıs ayının 6'sında kutlanır. Bolluk ve bereket günlerinin başlangıcı
sayılır.
Karpuz Festivali :
Bafra ilçesinde 1987 tarihinden beri düzenlenmektedir. Ağustos ayının
son haftasında, iki gün süreyle çeşitli eğlence, müsabaka ve
etkinliklerle kutlanır.
Bengü Karakuçak Güreşleri:
Bafra ilçesinin Bengü köyünde düzenlenmektedir. 1994 yılında
başlatılmış olan şenlikler 10 temmuzda bir gün yapılmaktadır.
Altın Fındık Yağlı Pehlivan Güreşleri
Terme ilçesinin Köybucağı kasabasında 1986 yılında başlayan şenlikler
her yıl 9 eylül günü düzenlenir.
Yaşar Doğu Şenlikleri
Kavak ilçesinde daha çok güreş ağırlıklı olarak eylül ayında
düzenlenmektedir.
Geleneksel Karakucak Güreşleri ve Atyarışları
Asarcık ilçesinde Eylül ayının son günleri ve Pazar günleri
düzenlenmektedir.
Yeşilırmak Kültür ve Sanat Şenliği
Çarşamba ilçesinde 1994 yılından beri düzenlenmektedir. 20-23 Mayıs
tarihleri arasında çeşitli etkinliklerle kutlanmaktadır.
Göller Bölgesi Güreşleri
Ayvacık ilçesinde yaz aylarında düzenlenmektedir.
Hüseyin Dede Şenlikleri
Alaçam ilçesinde düzenlenmekte olup, 7 mayısta kutlanmaktadır.
Neyzen Tevfik Kültür Şenliği
24 Mart 1879'da Kolay'da doğan ünlü hiciv ustası Neyzen Tevfik adına
düzenlenmekte olup, ekim ayında kutlanmaktadır.
Köprülü Mehmet Paşa Kültür Sanat ve Spor Festivali
Vezirköprü ilçesinde Eylül ayının ilk Cuma günü başlayan festival 10
gün sürmektedir.
Altın Pirinç Festivali
Terme ilçesinde düzenlenmektedir. 1991 yılından beri yapılan festival,
yörenin ünlü Kocaman pirinci adına haziran ayının 3. ve 4. günleri
yapılmaktadır.
Karadeniz Kısa Film Festivali
Merkez ilçede ilk defa 1996 yılında düzenlenmiştir. Uluslararası
nitelikte olup, 23-31 mart tarihleri arasında her yıl düzenlenmesi
amaçlanmıştır.
Deniz Oyunları Festivali
Yakakent ilçesinde düzenlenmektedir. İlk başlangıç tarihi 1995 yılıdır.
22-23 temmuz tarihleri arasında yapılmaktadır.
Önemli haftalar
19 Mayıs Kültür ve Sanat Haftası
Merkez ilçede Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nca organize edilmektedir.
1981 yılından beri her yıl 16-19 mayıs tarihleri arasında çeşitli
etkinliklerde kutlamaktadır.
25 Mayıs Kültür ve Sanat Haftası
Atatürk'ün Havza'ya gelişlerinin yıldönümünde Havza Belediye
Başkanlığı'nca düzenlenmektedir.
LİNKLER
Samsun Belediyesi
http://www.samsun-bld.gov.tr/
Samsun Ticaret ve Sanayi Odası
http://www.samsuntso.org.tr/tr/
Gazi Belediyesi
http://www.gazi-bld.gov.tr/
Bafra Belediyesi
http://www.bafra.gen.tr/
YAPMADAN DÖNME
Samsun Arkeoloji ve Etnografya Müzesini görmeden,
Amisos Hazinelerini görmeden,
Ladik Hamamayağı Kaplıcalarına gitmeden,
Onur Anıtı; 19 Mayıs 1919'da Atatürk'ün Kurtuluş Savaşımızı başlatmak
üzere Samsun'a çıkışını sembolize eden bronz heykeli görmeden,
Kurupelit mevkiindeki lokantalarda Samsun pidesi ile turşu kavurması
yemeden, Kaymaklı Bafra Lokumunu tatmadan,
Ladik Gölü'nde bulunan tahta balığını ve turna balığını yemeden... Dönmeyin.
http://www.resimcity.com/data/media/282/www.resimcity.com_samsun_resimleri_3.jpg
GENEL BİLGİLER
Yüzölçümü: 9.579 km²
Nüfus: 1.158.400 (1990)
İl Trafik No: 55
Karadeniz Bölgesinde yer alan Samsun, doğal tarihi ve kültürel
zenginlikleri, deniz, kara, hava, demiryolu ulaşım olanakları ile bölgenin
turizm potansiyeli en yüksek kentlerinden biridir. Anadolu'nun
savunulmasını planlamak amacı ile Atatürk'ün 19 Mayıs, 1919'da gelmesi ile Samsun,
Türk İstiklal Savaşı'nın başladığı yer olma özelliği ile önemini her
zaman korumuştur.
İLÇELER:
Samsun ilinin ilçeleri; Alaçam, Asarcık, Ayvacık, Bafra, Çarşamba,
Havza, Kavak, Ladik, Ondokuzmayıs, Salıpazarı, Tekkeköy, Terme, Vezirköprü
ve Yakakent'tir.
Alaçam: Samsun'un 78 km batısında bir sahil kasabasıdır. İlçenin
Geyikkoşan sahili, temiz kumsalı, çınar, kavak ve taflan ağaçlarından oluşan
koruluğu ile denize girmek için idealdir.
Asarcık: İl merkezine 44 km. güneyinde yer alır.
İlçede bulunan Gökgöl Cami (1180) ahşap cami mimarisi tarzına güzel bir
örnek teşkil etmektedir.
Bafra: İl merkezine uzaklığı 51 km.dir. İlçedeki kaya mezarları,
camiler, hamamlar ve çeşmeler görülmeye değer eserleridir.
Çarşamba: İl merkezine uzaklığı 37 km.dir.
İlçede ilk Tunç çağı yerleşmeleri olan Tepecik, Kilise Tepe, Tünbü Tepe
höyükleri tespit edilmiştir. 1206 yılında yapılan Göğceli Cami Anadolu
ahşap mimarisinin en güzel örneklerinden birini oluşturmaktadır.
Caminin en önemli özelliği hiç çivi kullanılmadan yapılmış olmasıdır.
Havza: İlçenin Samsun'a uzaklığı 86 km' dir.
İlçede termal turizm de önemli bir yere sahiptir. İlçede yapılan
arkeolojik araştırmalar sonucu çok sayıda höyük ve tümülüs saptanmıştır.
Kavak
Ladik: İlçenin Samsun'a uzaklığı 82 km.dir.
İlçe merkezine 10 km. uzaklıktaki Hamamayağı (Ladik) kaplıcasının suyu
Türkiye'deki birinci dereceden önemli ve öncelikli kaplıca suyu olarak
belirlenmiştir.
Ondokuzmayıs: İl merkezine 33 km uzaklıktadır. Nebyan ormanları ve
çevresi doğal güzelliğinin yanı sıra ilçede yapılan yayla şenliklerine de
mekan oluşturur. Bölgenin en temiz denizi ve kumu ilçenin Yörükler
mevkiindeki sahilinde yer alır.
Salıpazarı
Tekkeköy
Vezirköprü: İl merkezine uzaklığı 116 km.dir. Fazıl Ahmet Paşa Camii ve
Bedesteni ile Taşkale Camii ilçedeki önemli eserlerdendir.
Yakakent: İl merkezine uzaklığı 84 km. dir. İlçe doğal güzelliklerin
zenginliği ile göze çarpar. Çam ormanları ile kaplı yeşil tepeler,
masmavi sularla buluşur. Yakakent sahillerinde denize girmek için ideal doğal
plajlar ormanla iç içe uzanmaktadır.
NASIL GİDİLİR?
Karayolu: Otobüs terminali, İl merkezindedir.
Otogar Tel: (+90-362) 238 17 06
Demiryolu: Samsun-Sivas ve Samsun-Amasya demiryolu bağlantıları
mevcuttur. Gar kent merkezinde bulunmaktadır.
İstasyon Tel: (+90-362) 233 22 93
Denizyolları: Samsun'da feribot seferleri Haziran-Ağustos ayları
içerisinde yapılmaktadır. Liman kent merkezindedir.
Liman Tel: (+90-362) 445 16 05
Havayolu: Samsun Havaalanı kent merkezine 19 km mesafede yer
almaktadır. Havalimanına kent merkezinde bulunan THY bürosu önünden kalkan servis
araçları ile ulaşmak mümkündür.
Hava Limanı Tel: (+90-362) 844 88 30-844 88 24- 844 88 25
GEZİLECEK YERLER
Müzeler
Samsun Atatürk Müzesi: Renkli mermerlerden inşa edilen müze 1968
yılında kurulmuştur. Müzenin cephesi, havuz, heykel ve kabartma figürleri ile
süslenmiştir. Müzede Atatürk'e ait eşyalar, silahlar, kitaplar ve
fotoğraflar sergilenmektedir.
Tel: (+90-362) 431 28 68
Ziyarete açık saatler :08.00-12.00
Ziyarete açık günler: Pazartesi günü hariç hergün
Arkeoloji ve Etnografya Müzesi: Atatürk müzesinin yanında bulunan Müze
1981 yılında açılmıştır. Samsun ve çevresinde ele geçen Kalkolitik, İlk
Tunç, Hitit, Helenistik ve Roma dönemlerine ait eserler ile Müzeye
intikal etmiş etnografik nitelikli eserler sergilenmektedir.
Adres: Fuar Akanı - Samsun
Tel: (+90-362) 431 28 68
Ziyarete açık saatler: 08.00-12.00
Ziyarete açık günler: Pazartesi günü hariç hergün
Gazi Müzesi: Atatürk'ün 19 Mayıs 1919'da Samsun'a geldiği zaman kalmış
olduğu mıntıka Palas Otelidir. Müzeye dönüştürülen Otelde Atatürk'ün
kullanmış olduğu eşyalar ve fotoğraflar sergilenmektedir.
Tel: (+90-362) 435 75 35
Ziyarete açık saatleri: 08.00-12.00
Ziyarete açık günler: Pazartesi günü hariç hergün
Havza Atatürk Evi
Örenyerleri
Dündartepe (Öksürüktepe) Ören Yeri: Samsun Merkez ilçenin 3 km.
güneydoğusunda bulunan 15 m. yüksekliğindeki Höyükte, Kalkolitik, Eski Tunç ve
Hitit çağlarına ilişkin üç kültür katı vardır. Höyüğün tepesindeki en
son yerleşme Eski Tunç Çağı’na aittir. Höyüğün eteklerinde Hitit
yerleşmesine rastlanmıştır. 1. kültür katında Kalkolitik döneme tarihlenen
yapı kalıntıları, el yapımı seramik parçaları, pişmiş toprak ağırlıklar,
çakmaktaşı bıçak vs. bulunmuştur. Höyüğün tepesinde ve eteklerindeki 2.
kültür katı Eski Tunç Çağı’na tarihlenmektedir. Yangınla sona eren bu
katta dörtgen planlı ev ve ocak, koyu gri renkli, içi kırmızı yada
kahverengi kaplar, kemik eşyalar, pişmiş toprak ağırşaklar bulunmuştur.
Höyüğün tepesi dışında eteklerinde Hitit dönemine tarihlenen 3. kültür
katında üç yapı katı saptanmıştır. Birinci yapı katında taş temelli
kerpiçten evler (M.Ö. 1500-1200), ikinci yapı katında taş temel kalıntıları
(M.Ö.1500), üçüncü yapı katında çoğu boya astarlı, çarkta yapılmış ve iyi
fırınlanmış seramik buluntuları, pişmiş toprak mühürler, hayvan
heykelcikleri, kemik iğneler (M.Ö.1500’den önce) ele geçirilmiştir.
Tekkeköy Ören Yeri: Dündartepe’nin 14 km. güneydoğusunda Tekkeköy
ilçesi sınırları içinde yer almaktadır. 1940’da yapılan arkeolojik kazı
çalışmaları sonucunda Hitit ve Eski Tunç Çağı dönemlerine ait buluntular
ele geçmiştir. Buluntular arasında çark yapımı, devetüyü, kırmızı renkli
seramikler çoğunluktadır. Eski Tunç Çağı katında ise çok sayıda gömüt,
el yapımı seramik buluntular, siyah zemin üzerine beyaz boyayla
yapılmış geometrik desenlerle süslü, dişli, yivli, çizgi bezekli kaplar,
kabartma insan yüzlü vazolar (antropomorf) gün ışığına çıkarılmıştır.
İkiztepe Ören Yeri: Bafra ilçesinin 7 km. kuzeybatısında bulunmaktadır.
Yüzey araştırmalarında Eski Tunç Çağı ile Erken Hitit dönemi
yerleşimleri olduğu anlaşılmıştır. İkiztepe’yi oluşturan yükseltiler dört gruba
ayrılmıştır. İkiztepe’nin ilk katı M.Ö. 2. bin başlarında yoğun
yerleşmeye sahne olmuştur. İkinci katta, Tunç Çağı yapı kalıntıları ve erken
Hitit dönemine tarihlenen çok sayıda gömüt bulunmuştur. Tunç yüzük,
bilezik, zıpkın, mızrak ucu, metal gereçler, kemik iğne ve bizler ölü
armağanı olarak bırakılmıştır. Bu armağanlar, çark yapımı seramikler, kırmızı
renkli kadehler, gaga ağızlı testiler ve küplerden oluşmaktadır.
İkiztepe II’nin Tunç Çağı seramik buluntuları, deniz kabuğu ve bitki katkılı
kaplar ilgi çekicidir.
Bafra Asarkale ve Kaya Mezarları
Kaledoruğu Höyüğü: Kavak ilçesinde bulunan höyükte, Eski Tunç Çağı
buluntuları 1940-1942 yıllarında yapılan kazılar sonucu günı şığına
çıkarılmıştır. Gömütle ölülerin düzeltilmiş toprak üstüne hoker (cenin)
pozisyonunda yatırıldığı dikkati çekmektedir. Ölü armağanları arasında el
yapımı siyah, kırmızı, kahverengi, yivli (kazıma çizgili) kaplar, yassı
balta, hançer, kemik biz ve ağırşaklar bulunmuştur.
Lerdüge Tümülüsleri: Havza ilçesinin 21 km. doğusunda Lerdüge döneminde
beş tümülüs saptanmıştır. 1946 yılında başlatılan çalışmalarda çıkan
buluntular Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi'ndedir. 4 no'lu tümülüsün
buluntularından ve mimari tekniğinden M.Ö. 1-M.S. 2. yüzyıl arasında
kullanıldığı anlaşılmaktadır. Demir kenetlerle bağlanmış taş kapaktan
oluşan girişten, tonoz örtülü dromosa (geçit) ve küçük bir kapıdan gömüt
odasına girilmektedir. Kesme taştan tonoz örtülü gömüt odasının
duvarları insan ve hayvan betimleri ile süslenmiştir. Betimler, bitkisel ve
geometrik motiflerle çevrilidir. Altın süs gereçleri, tunç kandiller,
çeşitli büyüklükte şişeler, tümülüste bulunan eşyalardır.
DOĞAL SİT ALANLARI
Kızılırmak Deltası (Balık Gölleri): İlçe sınırları içerisinde bulunan
Kızılırmak'ın binlerce yıl Anadolu'dan sürükleyip getirdiği sedimenlerle
oluşturduğu bereketli deltasında aynı zamanda ülkemizin en önemli sulak
alan eko sistemlerinden biri olan Bafra Balık Gölleri de bulunur.
Kızılırmak deltası, barındırdığı canlı türlerinin çeşitliliği; canlılar için
zengin yaşam alanları bulundurması ve halen bozulmamış olan doğal
yapısı ile ülkemizin uluslararası öneme sahip ender sulak alanlarından
biridir. Deltadaki kuş türlerinin çeşitliliği ve sayıları eko sistemin
canlılar için ne denli zengin ve sağlıklı olduğunu gösterir. Karadeniz'i
cephe göçü ile aşan küçük ötücüler ve su kuşlarının yanı sıra yırtıcılar,
leylekler, turnalar ve balıklar için de, delta son derece önemli bir
beslenme ve konaklama alanıdır. Bölgede "Eko-Turizm" olanakları son
derece fazladır.
Simenit Gölleri: Terme tarafından denize akan bir çayın, arazinin çok
düz olmasından dolayı denize dökülmeden önce geniş bir alana yayıldığı,
iç içe göller oluşturduğu görülmektedir.
Hacı Osman Ormanı: İlimiz Çarşamba İlçesi Gelemen Çiftliği bitişiğinde
yer alan Hacı Osman Ormanı, Orman İşletme Müdürlüğü Mülkiyetinde ve
koruması altındadır. Orman alanı dişbudak, meşe, gürgen ve akçaağaç
türlerinden oluşmaktadır.
Kızılırmak Deltası: Kızılırmak Deltası Türkiye'nin, Karadeniz
sahilindeki doğal özelliklerini koruyabilmiş en büyük ve en önemli sulak
alanıdır. Samsun ilinde, Kızılırmak Nehri'nin denize döküldüğü yerde, Bafra,
Alaçam, 19 Mayıs ilçeleri sınırları içinde kalan alanın Samsun-Sinop
Karayolu kuzeyinde kalan kısmıdır. Delta sulak alan ekosistemi biyolojik
çeşitlilik açısından son derece zengindir. Flora ve fauna zenginliği,
yapılan bilimsel çalışmalarla ortaya konmuştur. Özellikle kuş varlığı ve
Kumullardaki bitki örtüsü ile sazlıklar deltanın canlılar için
vazgeçilmezliğini sağlamaktadır.
Camiler, Türbeler, Kiliseler
Büyük Cami: Kale mahallesinde, Saathane Meydanı yakınında yer
almaktadır. Batumlu Hacı Ali tarafından 1884'te yaptırılmıştır. Mermer mihrap ve
ahşap minberi dikkati çekmektedir.
Yalı Cami: Buğday Pazarı semtinde, Gümrük ve İskele Caddesi
üzerindedir. Mehmet Sadık Bin Abdullah tarafından 1312 yılında yaptırılmıştır.
Tronoplu kubbesi, sekizgen bir kasnak üzerine oturmaktadır. Küçük ve
dikdörtgen kaideli bir minaresi vardır.
Kurşunlu Cami: Pazar Mahallesi, 100. Yıl Bulvarı üzerinde yer
almaktadır. Hicri 1340'da Molla Fahrettin tarafından yaptırılmıştır. Cami kare
planlı olup, kesme taştan yapılmıştır. Sekizgen kasnağa oturan kubbeye
giriş tonozlarla sağlanmıştır.
Hacı Hatun Camii: Kale Mahallesinde Saathane Mahallesi yakınındadır.
1694 yılında İbrahim kızı Hatice Hatun tarafından hayrat olarak
yaptırılmıştır. Kesme taştan yapılmış olan cami kare planlı, tek kubbelidir.
Kale Camii: Kuyumcular çarşısındadır. 1314'de İlhanlı Valisi Emir
Timurtaş Paşa adına yaptırılmıştır.
Pazar Camii: Pazar mahallesinde bulunmaktadır. 14. yüzyıl İlhanlı
yapısı olan eser, 1819’da onarılmıştır. Cami dikdörtgen planlı olup, ahşap
çatı ile örtülüdür.
Türbeler: Samsun'da yer alan türbeler şunlardır: Şeyh Seyyid Kudbettin
Türbesi, Kılıçdede Türbesi, Emir Mirzabey Türbesi, Hızırbey Türbesi ve
Mustafabey Türbesi.
Mather Dolarosa Kilisesi: Ulugazi Mahallesinde yer almaktadır. 1846
yılında yapılan bina, 1885 yılında kilise olarak kullanılmaya
başlanmıştır. İbadete ve ziyarete açıktır.
İmaretler, Hamamlar
Havza İmareti: İmaret Mahallesi’ndedir. 1429’da Yörgüç Paşazade Mustafa
Bey yaptırmıştır. 1938-1940 yılları arasında onartılıp Atatürk
Kütüphanesi olarak halka açılmıştır. Kesme taştan yapı, düz çatılıdır. Doğuda
biri ana mekâna, öbürü yan mekânlara açılan iki taç kapı vardır. İmaret,
dikdörtgen planlı ana mekân, iki kapıyla bu mekâna bağlanan üç beşik
tonozlu kare odadan oluşmaktadır.
Çifte Hamam: Samsun’da Kaneoğlu Mahallesi’ndedir. 17. yüzyıl ortalarına
tarihlenen yapıyı Ayşe Sultan yaptırmıştır. Soyunmalık kubbeli olup,
ortasında şadırvan bulunmaktadır. Soğukluk bölümü geniş bir kemerle
kubbeli kare mekâna ayrılmıştır. Sıcaklık kare mekân ile haç planlı dört
eyvandan oluşmaktadır.
Şifa Hamamı: Mehmet Paşa Mahallesi’nde, 17. yüzyıl sonlarında Köprülü
Mehmet Paşa’nın kızı tarafından yaptırılmıştır. Ahşap, dikdörtgen planlı
soyunmalık sonradan eklenmiştir. Şadırvanlı, kubbeli soğukluk ve iki
halvet odacıklı kare planlı sıcaklık bölümü bulunmaktadır.
Kızgözü-Aslanağzı Kaplıcası: İmaret Mahallesi’ndedir. Büyük Hamam ya da
Sadi Paşa Hamamı olarak da bilinir. Bizans yapısının yerine 1256’da
Selçuklu Sultanı II. Mesud tarafından yaptırılmıştır. Soyunmalık, soğukluk
ve sıcaklık bölümlerinden oluşan hamama basık kemerli küçük bir kapıdan
girilir. İki katlı, kare planlı soyunmalık, ortası sekizgen aydınlık
fenerli kubbeyle örtülüdür. Soyunma odacıkları üst kattadır. Soğukluk;
ortada kubbeli kare mekân ile yanlarda beşik tonozlu iki dikdörtgen
mekândan ve büyük bir havuzun yer aldığı sıcaklık; kubbeli kare mekânla
eyvanlardan oluşur.
Küçük Hamam (Şifa Kaplıcası): 1429’da Amasya Emiri Mustafa Bey
yaptırmıştır. Kare planlı soyunmalıktan bir hol ile sıcaklık bölümüne geçilir.
Mermer kaplı sıcaklığın ortasında sekiz köşeli büyük bir havuz vardır.
Sıcaklığın çevresinde setler ve mermer kurnalar vardır. Buradan küçük
bir yapı ile oturma şekilleriyle çevrili halvete geçilir.
Hanlar, Bedestenler
Taşhan: Samsun'un Pazar Mahallesi, İskele Caddesi üzerindedir. 17.
yüzyıl sonlarında inşa edilmiş olan yapı, iki katlı ve dikdörtgen
planlıdır. Tuğla hatıllı taştan duvarları örülmüştür.
Fazıl Ahmed Paşa Bedesten ve Arastası: Vezirköprü ilçe merkezindedir.
17. yüzyılda yaptırılmıştır. Arasta bölümü bedestenin çevresinde
gelişmiştir. Dört yandan basık kemerli kapılarla girilen bedesten, kare planlı
dört kubbeyle örtülü bir yapıdır. Ana kubbeyi taşıyan tuğla kemerlerin
ortada dayandığı bölümde, içeri girinti yapan kare mekân küçük kubbeyle
örtülüdür. Yuvarlak kemerli kapılarla girilen arastanın kuzeyinde
tonozlu dükkanlar yer alır. Bedestene bakan yüzdeki dükkanlar yer kazanmak
amacıyla üçgen biçiminde yapılmıştır.
Anıtlar
Atatürk Anıtı: Avusturyalı heykeltıraş Heinrich Krippel’in yapıtı
Hükümet Konağı yakınındaki parktadır. Tunç heykel 1932’de yerine konmuştur.
Kaidenin yüzlerinde Atatürk’ün Samsun’a çıkış öyküsü betimlenmiştir.
Asker giysili Atatürk, şaha kalkmış at üstündedir. Heykel kaideye, atın
arka ayakları ve kuyruğuyla oturmaktadır.
İlk Adım Anıtı: Samsun Limanındaki taş anıt 1969’da açılmıştır.
Dayanışmayı simgeleyen yapıt, mimar Seçkin Viter’in tasarımıdır. Ayrıca bir
taş blok üstünde “1919 senesi Mayıs’ın 19. günü Samsun’a çıktım. Gazi
Mustafa Kemal” yazılıdır.
Korunan Alanlar
Samsun - Hacıosman Ormanı Tabiatı Koruma Alanı
Konumu: Orta Karadeniz Bölgesinde Samsun ili Çarşamba ilçesi Çınarlı
köyü sınırları içerisinde yer almaktadır.
Ulaşım: Samsun-Çarşamba devlet karayolunun 8. km.sindedir.
Özellikleri: Avrupa çapında çok sınırlı bir yayılışa sahip ve hızla
ortadan kalkma tehlikesiyle karşı karşıya bulunan eşsiz bir alüvyal orman
ekosistemidir. Dişbudak (Fraxinus excelsior),meşe(Quercus
hartwissiana), dişbudak yapraklı kant ceviz (Pterocarya fraxinifolia),
kayacık(Ostrya calpigoliya),kayacılar(Ulmus glabra), doğu gürgeni (Carpinus
orientalis), akçaağaç (Acer canpestre)önemli bitki türlerini oluşturmaktadır.
Beslenme imkanlarının çok elverişli olması nedeniyle pek çok hayvan
türünün barınmasına imkan sağlamaktadır. Köstebek, kaplumbağa ve gri
balıkçıl gibi türler bulunmaktadır.
Bu özelliklerinin korunması amacıyla sahanın 86 hektarlık bölümü 1987
yılında Tabiatı Koruma Alanı olarak ayrılmıştır.
Saha ile ilgili olarak yapılan çalışmalarda öncelik korumaya
verilmiştir. Bu nedenle saha tel çitle çevrilmiştir. Ayrıca saha girişinde bir
bekçi evi bulunmaktadır. Sahada yönlendirme levhaları mevcuttur.
Kaplıcalar
Havza Kaplıcaları: Havza ilçe merkezinin içinde yer alan kaplıca
merkezi Amasya-Samsun yolunun 1 km batısında kalmaktadır. Kaplıcalar
mevkiinde üçü tarihi ikisi 1986 yılından sonra yapılmış beş hamam
bulunmaktadır. Hamamların dışında kaplıcalar mevkiinde özel banyolar, oteller,
moteller ve pansiyonlar mevcuttur. Kaplıca suyu; romatizmal hastalıklar,
kadın hastalıkları, sinirsel hastalıklar, eklem hastalıkları ve kireçlenme
gibi hastalıkların tedavisinde olumlu etkiyi yapmaktadır. Havza
kaplıcaları Turizm Bakanlığı tarafından Termal Turizm Merkezi ilan edilmiştir.
Ladik Kaplıcası
Plajlar
Yakakent ve Çam Gölü: Samsun İl merkezinin 84 km batısında bulunan
Yakakent ve Yakakent'in 7 km batısında yer alan Çam Gölü mevkii doğal
plajları, temiz denizi ve çam ağaçlarıyla kaplı tepeleriyle eşsiz bir doğal
güzelliğe sahiptir. İlçede ve Çam Gölü sahilinde kamp yerleri ve
pansiyonlar bulunmaktadır.
Alaçam Geyikkoşan Sahili: Samsun'un 78 km batısında bulunan Alaçam
ilçesinin sahil kesimidir. Geniş kumsalları olan doğal plajlar mevcuttur.
Sahilde pansiyonlar yer alır.
Bafra Sahilleri: Samsun'a 51 km uzaklıkta olan ilçenin sahilleri de
geniş kumsallarla kaplı doğal plajlara sahiptir.
Tekkeköy: Samsun'un doğusunda yer alan Tekkeköy, Çarşamba ve Terme
ilçeleri sahilleri de geniş kumsallara sahip doğal plajlarla doludur. Bu
sahil bandı üzerinde de yazlık konutlar, plajlar, lokantalar mevcuttur.
Mesire Yerleri
Tabiat örtüsünün elverişli olması, Kızılırmak ve Yeşilırmak deltaları
arasında bulunuşu, bir günde dört mevsimin yaşanışı ilin en önemli
özelliğidir. Samsun'da kır gezileri için gidilebilecek mesire yerleri
arasında Atakum, Kocadağ Mesire Alanı, Orman Fidanlığı, Kurupelit-İncesu,
Çakırlar Korusu ve Hasköy sayılabilir.
Kuş Gözlem Alanı
Kızılırmak Deltası
Yeşilırmak Deltası
Sportif Etkinlikler
Doğa Yürüyüşü: Doğa yürüyüşü için Ladik Akdağ ve Ladik Yaylaları, Baraj
Gölleri çevresi, Yakakent orman tesisleri, Tekkeköy Hacı Osman ormanı,
Vezirköprü Kunduz ormanı ve yaylaları, Kocadağ öncelikle sayılabilir.
Su Sporları: Uzun sahil bandı iki büyük akarsu ve bu akarsular
üzerindeki 4 baraj gölü ile, birçok doğal göle sahip olan Samsun, su sporları
ile ilgili büyük bir potansiyel taşımaktadır.
Olta Balıkçılığı: İlin sahip olduğu uzun deniz kıyısı boyunca,
Kızılırmak'ın ve Yeşilırmak'ın üzerindeki 4 baraj gölünde, Kızılırmak,
Yeşilırmak ve Terme Çayının denize ulaştığı bölgelerde oluşmuş çok sayıda delta
göllerinde, Ladik Gölünde ve İlde yer alan birçok gölette olta ile
balık avcılığı yapılmaktadır.
Hava Sporları: Samsun'da sportif havancılık faaliyeti gösteren bir
kulüp mevcuttur. Bu kulüp yamaç paraşütçüsü, motorlu uçak pilotu,
paraşütçü, planörcü, yelken kanat pilotu, motorlu paraşütçü yetiştirmektedir.
COĞRAFYA
Samsun İli genelde pek yüksek olmayan plato ve dağlardan oluşan
topografik yapı göstermektedir. İlde, Canik, Çangal Akdağ, Kunduz, Bunyan,
Sırçalı, Yurt Dağları ile Bafra, Çarşamba, Samsun Ovaları yer almaktadır.
İlde bulunan akarsular, Kızılırmak, Yeşilırmak, Ters Akan, Mert Irmağı,
Terme Çayı, Karaboğaz Deresi, Kürtün Çayı, Abdal Deresidir. Karaboğaz,
Balık, Liman, Dutdibi, Uzun, Hayırlı, İnce, Çernek, Tombul, Simenlik,
Ladik ve Akgöl de ilin göllerini oluşturmaktadır.
Samsun İli doğal bitki örtüsü açısından zengindir. Kızılırmak sulak
alanı; eko sistemi biyolojik çeşitlilik açısından son derece zengindir.
Deltada 312 kuş türü tespit edilmiştir. Kuş varlığı açısından
uluslararası ornitolojik öneme sahiptir.
Samsun İli kıyı kesiminde tipik Karadeniz iklimi hakimdir. Ancak iç
kesimlere gidildikçe karasal iklimin etkileri görülmeye başlanır. Samsun
'da yağış Doğu Karadeniz'e göre az, sıcaklık ise yüksektir. Kıyı
kesiminde kışlar ılık, ilkbahar sisli ve serin, yaz mevsimi ise kuraktır.
Yağışlar genelde yağmur şeklindedir.
TARİHÇE
Samsun M.Ö.750-760 yılları arasında İon şehir devletlerinden
Miletoslular (Millet) tarafından Amisos adı ile kurulmuş küçük bir yerleşim
merkezi idi. Samsun, daha sonra Pers, Makedonya, Pontus, Roma, Bizans,
Danişment, Selçuklu ve Osmanlı hakimiyetinde kalmıştır.
Samsun Mustafa Kemal Atatürk'ün 19 Mayıs 1919'da milli mücadeleyi
başlatmak üzere ilk adımı attığı yer olarak tarihimizdeki önemli yerini
almıştır.
NE YENİR?
Samsun'un beslenme biçiminde mısır, lahana ve kuru fasulye ağırlık
kazanmaktadır. Etli, pirinçli ve hamurlu yiyecekler yaygındır. Kaz, tavuk,
ördek gibi kümes hayvanları geleneksel beslenmede önemli bir yer tutar.
Lorgon, Kırçan, Kaldırayak, Madımak, Nünük gibi bitkilerden kavurma ya
da çorba yapılır.
Yöreye ait yemekler arasında Tir (Kaz Yufkası), Yer Pancarı (Yazı
Pancarı), Mısır Çorbası, Yoğurtlu Çorba, Mercimekli Bulgur Pilavı, Keşkek,
Karalahana Çorbası, Hamsili Ekmek, Hamsili Pilav (İli Pilav) ve Kocakarı
Gerdanı (Burma) sayılabilir.
NE ALINIR?
İlde bez dokumacılığı yakın tarihe kadar yaygın bir el sanatıydı. Kalın
dokunan keten bezleri, orak gömleği, dış giyimlik veya örtü bezi
yapımında kullanılmaktadır. Dağ köylerinde yünlü dokumalar, Havza ilçesine
bağlı köylerde pamuktan gömleklik, yünden kazak, denilen şalvar dokumalar
bilinen el sanatları arasında yer alır.
Samsun İlinin Kültürel Detayları
Şenlikler ve festivaller
Uluslararası Halk Dansları Festivali:
Samsun Milli Fuarı bünyesinde 23-29 Temmuz tarihleri arasında
düzenlenmektedir.
Hıdırellez:
Mayıs ayının 6'sında kutlanır. Bolluk ve bereket günlerinin başlangıcı
sayılır.
Karpuz Festivali :
Bafra ilçesinde 1987 tarihinden beri düzenlenmektedir. Ağustos ayının
son haftasında, iki gün süreyle çeşitli eğlence, müsabaka ve
etkinliklerle kutlanır.
Bengü Karakuçak Güreşleri:
Bafra ilçesinin Bengü köyünde düzenlenmektedir. 1994 yılında
başlatılmış olan şenlikler 10 temmuzda bir gün yapılmaktadır.
Altın Fındık Yağlı Pehlivan Güreşleri
Terme ilçesinin Köybucağı kasabasında 1986 yılında başlayan şenlikler
her yıl 9 eylül günü düzenlenir.
Yaşar Doğu Şenlikleri
Kavak ilçesinde daha çok güreş ağırlıklı olarak eylül ayında
düzenlenmektedir.
Geleneksel Karakucak Güreşleri ve Atyarışları
Asarcık ilçesinde Eylül ayının son günleri ve Pazar günleri
düzenlenmektedir.
Yeşilırmak Kültür ve Sanat Şenliği
Çarşamba ilçesinde 1994 yılından beri düzenlenmektedir. 20-23 Mayıs
tarihleri arasında çeşitli etkinliklerle kutlanmaktadır.
Göller Bölgesi Güreşleri
Ayvacık ilçesinde yaz aylarında düzenlenmektedir.
Hüseyin Dede Şenlikleri
Alaçam ilçesinde düzenlenmekte olup, 7 mayısta kutlanmaktadır.
Neyzen Tevfik Kültür Şenliği
24 Mart 1879'da Kolay'da doğan ünlü hiciv ustası Neyzen Tevfik adına
düzenlenmekte olup, ekim ayında kutlanmaktadır.
Köprülü Mehmet Paşa Kültür Sanat ve Spor Festivali
Vezirköprü ilçesinde Eylül ayının ilk Cuma günü başlayan festival 10
gün sürmektedir.
Altın Pirinç Festivali
Terme ilçesinde düzenlenmektedir. 1991 yılından beri yapılan festival,
yörenin ünlü Kocaman pirinci adına haziran ayının 3. ve 4. günleri
yapılmaktadır.
Karadeniz Kısa Film Festivali
Merkez ilçede ilk defa 1996 yılında düzenlenmiştir. Uluslararası
nitelikte olup, 23-31 mart tarihleri arasında her yıl düzenlenmesi
amaçlanmıştır.
Deniz Oyunları Festivali
Yakakent ilçesinde düzenlenmektedir. İlk başlangıç tarihi 1995 yılıdır.
22-23 temmuz tarihleri arasında yapılmaktadır.
Önemli haftalar
19 Mayıs Kültür ve Sanat Haftası
Merkez ilçede Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nca organize edilmektedir.
1981 yılından beri her yıl 16-19 mayıs tarihleri arasında çeşitli
etkinliklerde kutlamaktadır.
25 Mayıs Kültür ve Sanat Haftası
Atatürk'ün Havza'ya gelişlerinin yıldönümünde Havza Belediye
Başkanlığı'nca düzenlenmektedir.
LİNKLER
Samsun Belediyesi
http://www.samsun-bld.gov.tr/
Samsun Ticaret ve Sanayi Odası
http://www.samsuntso.org.tr/tr/
Gazi Belediyesi
http://www.gazi-bld.gov.tr/
Bafra Belediyesi
http://www.bafra.gen.tr/
YAPMADAN DÖNME
Samsun Arkeoloji ve Etnografya Müzesini görmeden,
Amisos Hazinelerini görmeden,
Ladik Hamamayağı Kaplıcalarına gitmeden,
Onur Anıtı; 19 Mayıs 1919'da Atatürk'ün Kurtuluş Savaşımızı başlatmak
üzere Samsun'a çıkışını sembolize eden bronz heykeli görmeden,
Kurupelit mevkiindeki lokantalarda Samsun pidesi ile turşu kavurması
yemeden, Kaymaklı Bafra Lokumunu tatmadan,
Ladik Gölü'nde bulunan tahta balığını ve turna balığını yemeden... Dönmeyin.
http://www.resimcity.com/data/media/282/www.resimcity.com_samsun_resimleri_3.jpg