| | 6. EKONOMK HAKLAR
is, Sosyal Güvenlik ve Saglık yasalarında kadınların korunmasına dair pek çok hüküm yer
almaktadır.
1475 Sayılı s Yasasına Göre;
· Maden ocakları, kablo dösemesi, kanalizasyon ve tünel insaatı gibi yer altı ve su altında
çalısılacak islerde kadın çalıstırılması yasaktır (mad.68.)
· Sanayie ait islerde kadınların gece çalıstırılması yasaktır(mad.69.)
· Kadın isçilerin dogum öncesi ve sonrası toplam 12 haftalık yasal izin süreleri vardır. Aynı
durumdaki kadınlara istegi üzerine ücretsiz izin verilebilir (mad.70)
· Gebe ve emzikli kadınların hangi islerde ve hangi sartlarda çalıstırılabilecegi tüzüklerle
düzenlenmistir. Çocuklu kadınların çocuklarının bakımının temin edilecegi kresler de
hukuken saglanmak zorundadır.
· Emzikli kadın isçilerin çocuklarına süt vermek için, belirtilecek süreler isçinin günlük is
süresinden sayılır (mad. 62.)
Sosyal Güvenlik Yasası ise herkesin sosyal güvenlik hakkına sahip oldugunu belirtmektedir.
Devlet bunu saglayacak tedbirleri alır ve kurumları olusturur hükmünü getirmektedir. Bu
kurumların Emekli Sandıgı, Bag-Kur ve Sosyal Sigortalar Kurumu olarak
teskilatlandırıldıgını görmekteyiz. Her üç kurum içindede esas olarak emek kullanımı
alınmıstır ve cinsiyetçi bir ayrım yapılmamaktadır.
Ancak bir çok bedensel farklılık göz önüne alındıgında, kadının konumunun güçlendirilmesi
için pozitif ayrımcılık dedigimiz lehe düzenlemelere gereksinim vardır. Bütün dünyada
kadının, dogum izninin uzatılması, çocuklarıyla ilgilenmesi için ek zaman verilmesi, agır
islerde çalıstırılmaması veya çalısma saatlerinin düzenlenmesi ile ilgili hükümlerle
korundugunu görmekteyiz.
Sosyal güvenlikle ilgili düzenlemeler, bir yandan, belirli bir çalısma sonrası emekli aylıgını
hak etme ve bunun temini gibi konuları düzenlerken, diger yandan, çalısanın saglıgının
korunması ile ilgili düzenlemeleri de kapsamaktadır. Çalısanın belirli bir yakınlık derecesinde
olan ve bakmakla yükümlü oldugu kimseler de bu kapsam içinde degerlendirilmektedir.
Örnegin ölüm halinde maasından yararlanma ya da belli bir yasa kadar saglık hizmetlerinden
yararlanmaya devam etme gibi.
Özellikle kadınların is ve sosyal güvenlik haklarının daha verimli saglanabilmesi için
asagıdaki degisiklikler önerilebilir:
· Ayarlanabilir is süreleri,
· Kres ve çocuk yuvalarının gelistirilmesi ve yaygınlastırılması,
· Konut, kredi ve tatil olanaklarının arttırılması.
Yararlanılan ve Basvurulabilecek Kaynaklar
Tekin Akıllıoglu. nsan Hakları I. Kavram Kaynaklar ve Koruma Sistemleri, nsan
Hakları Merkezi Yayınları No: 17, Ankara 1995
Emel Dogramacı. Atatürk’ten Günümüze Sosyal Degismede Türk Kadını, Atatürk Kültür
Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Arastırma Merkezi Yayını, Ankara 1993
Derleme: Türkiye’de Ailenin Degisimi Yasal Açıdan ncelemeler, Türk Sosyal Bilimler
Dernegi Yayını, Ankara 19984
Derleme: Sosyo-Kültürel Degisim Sürecinde Türk Ailesi, C. 2-3, T.C. Basbakanlık
Arastırma Kurumu Yayını, Ankara 1992 | |
