| Meselenin kısaca ifadesi şudur: İnsanın elinde irade vardır. Biz buna cüzi irade, diyoruz. Cenabı Hakkın yaratmasına da, külli irade, halk etme kuvveti yani kudret, diyoruz. (Bunlar Allahın sıfatlarıdır). Mesele, Cenabı Hakka ait yönü ile ele alındığında, adeta, Cenabı Hak zorluyor da, olacak şeyler öyle oluyor, şeklinde anlaşılır ve bu suretle de, işin içine cebir giriyor. Mesele, insana ait yönüyle ele alındığı zaman ise, insan kendi işlerini kendi yapıyor, şeklinde anlaşılıyor ki, o zaman da işin içine "herkes kendi fiilinin halıkı" düşüncesinden ibâret olan mutezile düşüncesi giriyor. |